

D4070

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏྲིང་ཤི་ཀ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་དང་ གང་ཟག་བདག་མེད་པར།།ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་ཐུབ་པ་གང་། །ཉེས་པ་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཡི། །ཐུགས་རྗེའི་བདག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་གཞན་དོན་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །རང་དོན་ ཞར་ལ་བསྒྲུབས་པ་གང་།།འགྲོ་གཉེར་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སུམ་ཅུ་པ་ནི་གསལ་བཤད་བྱ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་བཞག་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་དགོས་ པ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོག་མར་བརྗོད་དགོས་སོ།།གཞན་དུ་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཉན་ པར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འདི་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་ རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་ཅན་བརྗོད་དོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། ། དགོས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་དགོས་པ་གཉིས་ནི། ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ཏོ། །གང་དག་ལ་གང་ཟག དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་མ་ལོག་པར་བསྟན་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དོགས་པ་ལ།མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་མ་རྟོགས་ཤིང་ལོག་པར་རྟོགས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་སོ། །གང་ཞིང་ཟག་པས་ན་གང ཟག་སྟེ།དེ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་ལས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་གང་བའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བས་ན་ཡང་གང་ཟག་གོ། །ཡང་ན་གང་ངམ་བརྟས་ནས་འཕེན་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ འགྲོ་བར་འགྲོ་བས་ན་གང་ཟག་གོ།།རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པས་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདི་ལྟར་བདག་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་དེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །བདག་མེད་པ་དང་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དག་གོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པར་མ་རིག་པའོ།།ལོག་པར་རྟོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་དག་གོ། །ཁ་ཅིག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་བྱ་ བ་དག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

印度语称为：特林希卡帝卡。藏语称为：三十颂释。第一品。
顶礼文殊童子。
于法与补特伽罗无我，正确通达之能仁，断尽一切过失，具大悲心者前顶礼。
恒时精进利他，顺便成就自利，护持众生者前顶礼，今当明释三十颂。
对于未通达补特伽罗和法无我者以及邪解者，此第一句即安立境、所依、所诠、必要、关联五者。论典的关联、所诠、必要等必须首先宣说。
否则，无关联、无所诠、无必要之论典，具择法智的听闻者不会接受听闻。
因此，为令听闻者生起欢喜，当说此三者。
其中'于补特伽罗和法无我'此句显示境。
'对未通达者和邪解者'此句说明所依。
'于补特伽罗和法无我正确'此句显示所诠。
'为依止'此句说明必要。
'著唯识三十颂'此句显示关联。
其中，以理和教正确显示补特伽罗和法无我是所诠。通达彼义是必要。
由此论能成办此必要，故此论是此必要之方便，因此论典与必要二者以方便与方便所生相之性质相关联。
对于'于何者正确显示补特伽罗和法无我'如是怀疑者，说'对未通达者和邪解者'此句。
为断除'何为未通达及邪解'之疑惑，以'补特伽罗和法无我'此句显示。
此是略义，当说支分义。
关于'补特伽罗和法无我'，补特伽罗和诸法即是补特伽罗和诸法。
积集漏故名补特伽罗。由积集前所无之业故为积集，由受用前所造业而尽故为漏。
又由一再往诣诸趣故名补特伽罗。或由积集投生及圆满之诸业往趣诸趣故名补特伽罗。
由持自性故为诸法。
如是，离我即是无我，彼之体性即是无我性。
无我性与无我即是无我，补特伽罗和诸法之无我即是补特伽罗和法无我。
因此，彼等即是补特伽罗和法无我。
'未通达者和邪解者'是合说未通达者和邪解者。
'未通达者'是指不了知补特伽罗和法无我者。
邪解者有二种：有些于补特伽罗和法无我颠倒了解，即所谓颠倒者。有些二分了解，即所谓怀疑者。
因此，当知是说具有无知、颠倒、怀疑心者。

།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་ པར་སྦྱར་བ་སྟེ།དེ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་གང་ཟག་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དབུ་མ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་ མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སུམ་ཅུ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ དེའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སུམ་ཅུ་ཡོད་པས་འདི་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སུམ་ཅུ་པའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། །དེ་བརྩམས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།གང་དག་དོགས་པ་རྣམས་དང་། གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ་ ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་མཛད་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ཡང་འདིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་སྤང་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་སྤང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྡུད་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ང་ཞེའམ། ངའི་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ། །བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྟེའུ་དང་ ཙནྡན་དུ་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་གང་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེའི་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་ངོ་། །དེ་སྤངས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་སྙམ་པ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

为了正确无误地宣说人无我和法无我之故，这是将'人和法无我'这些词语组合为'正确无误'之意，总结为'为了宣说这两者之故'。
有些人错误地理解人无我，比如普行派，他们认为有无我但不认为无人。
有些人错误地理解法无我，比如中观派。据说他们不认为诸法在一切方面都不存在，不认为以所执著的自性而不存在。
因此，为对治这些，应当正确无误地宣说法无我和人无我，所以说'正确无误'。
'著三十唯识论'是将'三十'和'唯识论'组合在一起的词语。因为这部论典有三十个偈颂，所以称为三十颂。因为是完全显示唯识的论典，所以称为唯识论。
著作此论，即著三十唯识论，是为了向那些不了知人无我和法无我的众生、有疑惑的众生以及错误理解的众生正确宣说人无我和法无我。
若问为何宣说人无我和法无我，故说'于此，宣说人无我和法无我'等。
此处宣说人无我和法无我是为了断除烦恼障和所知障：宣说人无我是为了断除烦恼障，宣说法无我是为了断除所知障。应当组合为'断除诸烦恼和所知障'，总结为'断除它们'。
若问如何通过宣说人无我来断除烦恼，故说贪等烦恼是从我见而生。
如是，贪等是从萨迦耶见而生。如此，对于随顺或不随顺于'我'或'我所'的正确观察，会生起贪欲、嗔恨等。
断除我见和我所见的离贪者，如同木头和檀香一样平等，对任何事物都不会生起贪著、嗔恨等。
若问如果从我见生起贪等，那是何种情况，故说'因此，通达人无我'等。
如是，从我见生起贪等，通达人无我是我见的直接对治。因此，见到人无我时就能断除我见。断除我见后，就能断除由此而生的一切贪等。
因此，宣说人无我是为了断除烦恼。
若问如何通过宣说法无我来断除所知障，故说'了知法无我'等。
如是，了知法无我是所知障的对治，因此通过了知法无我能断除所知障。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤངས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་།དེ་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་ པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད་དོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །ཆགས་ པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རེས་འགའ་འཇུག་ལ་རེས་འགའ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་ལར་འཇུག་ལ་ལར་མི་འཇུག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཡང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའང་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། གང་དག་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་འདི་ལྟར་ སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་མཐར་གྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བ་དེའི་དོན་དུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐར་གྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཏོ། །ཐོས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པས་སེམས་སོ། །བསམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཐོག་མར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།བཟོད་པའི་བར་དུ་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་འཇིག་གོ།

对于'断除烦恼障和所知障有何作用'这样的疑问，说到'断除烦恼障和所知障'等。断除贪欲等烦恼是为了获得解脱。断除所知障是为了获得一切智。
关于'断除烦恼是为了获得解脱'是什么意思的疑问，说到'断除烦恼'等。如是，贪欲等烦恼障碍获得解脱，因此断除贪欲等烦恼就能获得解脱。
那么所知障的本质是什么？断除它如何能获得一切智呢？为此说到'所知障是'等。所知障是指障碍智慧通达一切所知的非烦恼性无明，即执著能取所取的习气。
若断除如是所知障，则能无碍无著地通达世间和出世间一切所知，因此断除所知障就能获得一切智。
'一切所知相'是指应当了知无常、苦、空、无我等诸相，这就是所谓的一切所知相。
关于'无著无碍智慧'，有时生起有时不生起的是依赖其他因缘，故称为'著'。不依赖其他因缘而生起的称为'无著'。于某处生起某处不生起的称为'碍'。普遍生起的称为'无碍'。
如是首先解释了目的之目的的一种说法。为了以另一种方式说明目的之目的，又说到'对法和补特伽罗的执著'等。
有些论师对蕴、界、处等假立法执著为实有，有些则执著补特伽罗。如是执著法和补特伽罗的人们不能如实了知唯识，因此为他们宣说法无我和人无我，为使他们逐渐趣入具有果位的唯识而造论。
'具有果位的唯识'中，离能取所取的心和心所即是唯识，其果位是欢喜地等。
'为使逐渐趣入'是指首先听闻破除能取所取的方便——三十颂等论典。听闻之后以无颠倒的认识思维。思维之后从修习念住开始直至忍位，破除所取。之后破除所取，由无所取故能取亦无，于胜法位时能取也得以破除。

།རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་སྒྲིབ་པ་རེ་རེ་བྲལ་བས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས། དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་དགག་པར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་།ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ།། །།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེར་འདོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར། ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་དང་སྦྱར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ལ་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་ནི་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་ལ་འབྱུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་གམ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གིས་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གང་གིས་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ།།ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བདག་ཏུ་བཏགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཆོས་སུ་ བཏགས་པའོ།།ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་བཏགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཅེས་ཐ་ སྙད་འདོགས་པ་ནས་ཁ་ཅིག་ཤེད་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་བར་དུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའོ། །ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ གཞན་གྱིས་སླར་བརྒལ་བའི་ཚིག་།ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

瑜伽师如此为了破除能取所取，以法界离一一障碍配合欢喜地等，如此则渐次趣入唯识及其果位。为了说明另一需要中的需要以其他方式显示，故说'如同识一样所知亦'等。某些主张外境实有者认为，如同识是实有一样，所知也是实有。某些中观师认为，如同所知胜义无而世俗有一样，识也是世俗有而胜义无。因此为了破除这两种偏执说法，为显示人法二无我而造论。'这两种偏执说法'即是说一切有和说一切无的意思。如此宣说了造论的目的。
那么如何了知法和补特伽罗无我呢？为此说'我与法之增益'等。此即是总说有多种增益我和增益法的意思。'即'是'如此'的意思。由于有疑问，为了显示应从文中引申的意思，故说'世间和论典中'等。意思是说在世间和论典中有多种增益我和增益法。对于应观察什么的疑问，说'彼即识所变'，意思是说彼即生起于识的所取分。
对于'彼'字应与何词相连的疑问，说是与'增益我和法'相连，意思是说'彼'字指增益我和法。由此得出如下文义：凡是在世间和论典中所生起的多种增益我和法，都是生起于识的所取分，而不是生起于外在的我或法的增益。因此应当了知补特伽罗和诸法无我。
为了解释支分义，注释者说'增益我与法'等。能增益我者即是增益我，同样能增益法者即是增益法。为了说明增益的词义，故说'彼亦'等。增益我的词义应知是假立为我，增益法的词义也是假立为法。增益、假立、言说是同义词，意思是认知和表述。
为了说明种种的词义，说'种种即是多种'等。有些安立我的言说，乃至有些安立士夫的言说，如此是多种增益我。为了显示增益法也是多种，故说'蕴界'等。这容易理解故未解释。对此他人的进一步诘问，说'此二种增益'等。

།ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་དེ། བདག་གམ་ཆོས་རྣམས་དངོས་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །བདག་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དངོས་སུ་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་དང་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འདིའི་དངོས་སུ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་གྱི་འགྱུར་བ་ཡིན་དུ་དོགས་ནས་དྲི་བའི་ཕྱིར། གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་གང་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ལོག་ན་གཞན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ བའི་འགྱུར་བ་དེ་འདིར་འགྱུར་བར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་གཞན་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲས་པས། གྱུར་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གྱུར་པའི་སྒྲ་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱའི། གྲངས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཚེ་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་འགགས་ལ། དེ་འགགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་དང་མི་འདྲ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྱུར་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་གྱུར་པའི སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་ཤིང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ནས།ཕྱི་རོལ་ན་བདག་མེད་པ་ཡང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བདག་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་པ་དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ ཚེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ན། ཕྱི་རོལ་ན་ཆོས་རྣམས་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་གོ།།བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་བྱའོ། །འདིར་དཔེ་སྨོས་པ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པའི་སྒྲ་ནི་སྐྲའི་ ཚོགས་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་ཉིད་དངོས་སུ་བདག་དང་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་སུ་དོགས་ནས། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ན་དངོས་སུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འདོགས། གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་བླུན་པོ་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བ་ལང་མ་ཡིན་ཡང་མི་བླུན་པོ་ལ་བ་ལང་ཞེས་ཉེ་བར་ འདོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

这两种遍计所执唯是识所取的部分，并非真实地遍计所执于我或诸法，对此应当如何了知？'真实'即胜义谛。为了显示遍计所执我等名言并非真实境，故说'诸法与我'等。如是，除识所变外无外在的我与诸法，因此此遍计所执我法非真实境。
为了询问是否是其他外道的变异，故问'所说变异是什么'，是否如数论派所计度的实体性质住位转变为他性的变异在此被承许为变异？抑或是其他什么？为了说明所立宗，为显示变异的自性，故说'转变为他性'。变异之词是指转变为他性，并非数论派所计度的。
为了显示此义，故说'因刹那'等。当因刹那灭时，与彼同时获得与因刹那不同的果体性，此即是所许的变异。此即显示说：对与因不同的果性说为变异之词。
如是显示变异的自性后，为了显示从识的变异如何遍计所执我法，故说'于此我等分别习气增长'等。由我等分别所生的习气，当其增长时，从阿赖耶识生起我等相的分别。我等相的所取分，虽从彼分别显现如外境般了知，虽外境无我，从无始以来即起我等遍计所执。
如是由色等分别所生的习气，当其增长时，从阿赖耶识生起色等相的分别。色等相的所取分，虽从彼分别显现如外境般了知，虽外境无诸法，从无始以来即起色等法的遍计所执。
'习气增长'之词是指能立即成办果。'显现'之词是指所取分。此中举例说：'如眼翳者见发丝缠结等'，譬如眼翳者对发丝等相的所取分遍计所执为发丝缠结等，如是于此亦于我法相的所取分遍计所执为我法。'发丝缠结'之词是指发丝聚集。
于此有疑：如是所取分真实成为我法，因此我法真实成立。为断此疑，故说'遍计所执即于某处无某法而于彼处遍计所执彼法'等。我法是遍计所执于所取分。若彼等于彼处真实有，为何遍计所执？于某处无某法而于彼处遍计所执彼法，如于愚人遍计所执为牛，虽非牛而于愚人遍计所执为牛。

།ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་དངོས་པོ་ཡུལ་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་དངོས་ཀྱི་ཡུལ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་བདག་དང་ཆོས་ རྣམས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་དེ་དག་གང་ན་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་འདི་ཤེས་བྱ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་ཉིད་དོ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་ཁས་མི་བླང་ངོ་། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཅིག་ཤོས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་གཞི་མེད་ པར་མི་སྲིད་དོ།།དེ་བས་ན་གང་ལ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་རྫས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ཁས་བླང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དེ། དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་རིགས་པ་ལ་མི་མཇེད་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མི་བཟོད་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་མེད་པར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས འགའ་ཞིག་གདགས་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ངེས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་གདགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐལ་ཆེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞི་ཅི་ཞིག་ཅིག་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་ངོ་། །རྟེན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བཏང་ངོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཕྱོགས་འདི་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་རིགས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་རིགས་པ་མེད་པས་གཏང་བར་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རང་མ་གཏོགས་པར་གསང་ ནས་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་ཁུངས་ཕྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་བཀག་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས།ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ལ་རྟེན་མེད་པར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་རུང་བས་དེ་བས་ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་མེད་པར་ཀུན་རྫོབ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་ རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་གྱུར་པའོ། །ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་སུ་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་བཀག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་ པར་འབྱུང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་རུང་ཞེ་ན།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所谓增益，就是遍计执，那么它如何能成为实在的对境？如此遮破我和法的增益的实在对境后，为了总结，所以说'如是识的自性以及外境中也无我和法'等。如是通过显示这种行相，识的所取分和识之外无我和法实在。因此我和法是遍计所执性。胜义中彼等于何处也不存在。
因此，若说'所知如同识一样是实体'这种偏执之说不应承许。为了遮破另一种偏执之说，说'增益是'等。增益如是不可能无基础。因此，应当决定承许彼处生起我法增益的识是实体。如是，若承许'识如同所知一样是世俗，胜义中无'，则不能不违背正理。
若问为何不能容于正理，故说'因为世俗中也将成无实物'。为了解释这一点，说'无所依则世俗中不合理'。如是，无所依则世俗中不合理，必定要依靠某物而假立某物。否则，将成无定性而一切可假立于一切的过失。因此，为避免太过之过，世俗中应承许某一基础。其基础即是识，因此应承许识是实体。
'无所依'即从'无基础'到'因缘'。为了总结上述所说，说'因此这两种偏执都不合理故应舍弃，此为阿阇黎语'。如是这两种观点都无正理，因此阿阇黎们说应舍弃这两种偏执，注释者除自己外援引阿阇黎们为依据。
如是遮破偏执后，为了宣说自宗，说'如是一切所知皆是遍计性故无实物'。因为如是所知唯是识的自性，外境中无我法实物，而无所依则世俗中也不合理，因此一切所知皆是遍计性故非实有。如是无所依则无世俗，因此应承许'识是缘起故实有'。
若问如何了知识是缘起，故说'识缘起是'等。识缘起是以'成'字表示，如是表示'得到与因不同的果体性即是成'。如是直接遮破我法后，为了外境实在论者的诘问，说'无外境而唯识生起为境相，此如何能了知？'

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གང་གི་ཚེ་བདག་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་ཀྱི། བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་བྱེད་རྒྱུ་ཁོ་ན་དང་རང་གི་རྣམ་པ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡུལ་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདིས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསགས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསགས་པ་ལ་དམིགས་པར་གཞན་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བསགས་པའི་རྣམ་པ་དག་རིག་པར་བྱའོ། །བསགས་པའི་སྒྲ་ནི་འདུས་ པ་ལ་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་རིགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བསགས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསགས་པ་ནི་ཆ་ཤས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་གུད་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཆ་ཤས་བསགས་ པ་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་བསགས་པ་གུད་ན་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། ཆ་ཤས་དེ་དག་བསལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ནས་བསལ་ན་བསགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ནས་བསལ་ན་ཡང་འདུས་པའི་རྣམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཞིག་ན། ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཡོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པ་མང་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདུས་པའི་རྫས་ཡོད་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསགས་པའི་རྣམ་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བསགས་པ་ནི་ཆ་ཤས་འདུས་པ་ཙམ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་བསགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་མྱོང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསགས་པའི་དོན་མེད་པར་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བར་གྲུབ་བོ།།འདུས་པའི་རྫས་མེད་པ་དམིགས་པར་མི་རུང་དུ་ཟིན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་ པ་དག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདི་ལྟར་གང་འདི་ཤེས་པ་ལ་རགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམ་པ་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ཡང་འདུས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མ་བསགས་པའི་དུས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མ་བསགས་ པའི་དུས་ན་རགས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པའི་དུས་ན་ཡང་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

如果没有色等外境对象，唯识如何显现为色等对象的形相呢？成就论者说：关于外境对象等，是这样的：当外境对象生起具有自己形相的识时，承许它是识的所缘缘，而不仅仅承许它是能作因。如果仅仅以能作因成为所缘，那么彼时与因、等无间缘、增上缘就没有差别了，因为它们都只是安立为能作因。如果这个也安立为仅仅是能作因，那么彼时就与它们没有差别了。这是说，凡是具有能作因和产生自己形相这两种法性的，就承许为境。如果仅仅因为是能作因就承许为境，那么等无间缘等诸缘也将成为所缘。
即使成为具有两种法性的境，这又如何呢？五识身缘积聚等。五识身他们认为是缘积聚的。这样，应当了知它们是积聚的形相。积聚一词是指和合。因此，说五识身显现为积聚的形相。
如果是积聚的形相有何过失呢？因此说：积聚除了部分的和合之外别无他物等。诸部分积聚除了和合之外别无积聚。怎么没有呢？若除去那些部分等，这样，若一一除去部分，则不会生起积聚形相的识。如果彼处有某种称为和合的实体，那么即使一一除去部分，也应生起和合形相的心识，然而诸论师多说遮破有部分的实体。
如此遮破和合实体后，为了总结而说：因此无外境而识生起积聚形相。因为如是积聚除了部分和合之外别无所有，而又经验到这个积聚形相的识，所以成立无外在积聚境而由戏论习气成熟力故识生起积聚形相。
即使和合实体不能成为所缘，但微尘和合可以成为彼识的所缘吧？因此说：微尘积聚等。微尘和合也不是彼识的所缘。积聚即是和合的异名。为什么不是所缘呢？说：因为微尘不是彼的形相。这样，凡是在识中显现为粗大形相的，那些形相在各别微尘中是没有的。
虽然各别不是彼的形相，但和合可以成为彼的形相吧？因此说：较之微尘未和合时等。如同未和合时没有粗大形相那样，微尘和合时也没有任何成为粗大相的本性差别。

།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་མ་འདུས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་མ་འདུས་ན་རགས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐ་དད་དམ་འདུས་ཀྱང་རུང་ཟླུམ་རིལ་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལུགས་བསྟན་པར་གཞན་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ཞེས་གྲག་སྟེ། ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །ཕྱོགས་འདི་ཡང་རིགས་པ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ཡང ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉམས་སུ་འོང་ཞེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་མི་ལྟོས་པའི་དུས་ན་ཡང་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་ པ་མེད་པས་ཡང་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོས་བཟུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་ནམས་ཀྱང་དབང་པོས་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕན་ ཚུན་ལྟོས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི།དེ་ལྟར་ན་བུམ་པ་དང་ཟངས་བུམ་དང་རྫ་མ་དང་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཉིད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཡང་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བུམ་པ་དང་རྫ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས། ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སྦྲང་བུ་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡོད་པས་ཁས་བླངས་ཏེ། དམིགས་པར་བཀག་གོ། །དེ་ནི དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་དཔུང་གི་ཆ་ཡོད་པས་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟགས་པར་ཡོད་པའོ། །ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་སོ།།བརྒྱ་ལ་གཞན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་དཔུང་གི་ཆ་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་ ཤར་ཕྱོགས།འདི་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤར་དང་བྱང་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

因此，如同未聚集的极微不可被认知一样，聚集的极微也不可被认知。如同未聚合那样，聚合的也不可被认知，这是其中的含义。这是说：如同它们未聚合时没有粗大性，因此不可被认知，同样即使聚合也不会成为粗大。因此怎么会被认知呢？这样说明它们无论是分开还是聚合都不会舍弃圆形。
又有一些人以其他方式认为极微是可认知的。因此为了说明他们的观点，其他人说'每一个极微'等。认为每一个极微不依赖其他极微时不会成为感官对象，而当它们相互依赖时才成为感官对象，这是所闻的前主张。
为了说明这种观点也不能容忍道理，而说'他们的也'等。按照如此说者的宗义，极微也会被体验到，极微无论是有依赖还是无依赖时，在粗大相上也没有本性差别。因此由于没有本性差别，要么一切时候都会被感官所取，要么永远都不会被感官所了知。
又为了说明这同一观点的其他过失，而说'如果相互依赖的极微'等。如果相互依赖的极微成为识的对象的话，那么瓶、铜瓶、陶罐、碗等不同形态就不会显现于识中，因为极微不是瓶等的形态。
对此有人想：极微本身成为了知瓶等的所缘。因此说'于识中显现也是其他'等。由于是瓶和陶罐等的形态，微细的形态不适合作为粗大形态识的对象，这会有太过之失。如此的话，蚊子也会成为识知大象等形态的对象。
如此首先承认极微存在而遮破其可认知性。现在为了说明它们的存在也不合理，而说'极微也'等。极微也有此方、彼方和侧面的部分，如同柱子等一样在胜义中是不存在的。柱子等是假立而有，感受等是不同的法。
为防止有人说'因为其他因不成立'，而说'如果不承认那个'等。如果不承认极微有此方、彼方和侧面的部分，那么相对于极微就不会有'这是东方，这是北方'等不同方位。若无此等，东、北等也不会成为极微的部分。
如果这样有何过失呢？因此说'如同识一样'等。如果不承认极微有不同方分，那时如同识无身体且不住于处所一样，极微也会如此。如此遮破外境后，为了总结而说'如此由于无外境'等。

།གང་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མི་འཐད་དེ། དེ་བས་ན་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བཀག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡང་དགག་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཚོར་བ ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་རྣམས་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་ པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ རང་གི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རམ། སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་གཉིས་སུ་བརྟག་གྲང་ན། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གང་གི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་དག་ནི་དེའི་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ དམིགས་པ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པར་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་དག་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་དེ་ལུས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ཞེས་བྱར་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་པོ། །དེ་ནི་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་གིས་ཀྱང་མང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིར་མངོན་དུ་མ་བཤད་དོ། །འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྟོན་ ཏེ།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་གསུམ་ཡོད་ན་འགྱུར་གྱི་གསུམ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ ན་མི་འགྱུར་རོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། དོན་གྱི་དངོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱི་དངོས་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་དངོས་དང་འདྲ་བ་གཞན་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དངོས་དང་དེ་དང་འདྲ་བ་གཉི་ག་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་དཔེ་སྨོས་པ་དཔེར་ན་དངོས་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་མེད་ཡོད་ལ་མེ་དང་འདྲ་བ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དང་མེ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡང་ན་སེར་བ་ཉིད་དམ། ཡང་ན་རྣོ་བ་ཉིད་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།

以如是所说的方式，外境之义不合理。因此，由于戏论习气完全成熟的缘故，识本身显现为色等境的形相，应当承许如同梦中的识一般。如是，首先遮破了五识聚的对境。为了遮破意识的对境，故说'受等'等。受等是属于三时的，其中首先，过去和未来的受等不能生起自相的识，因为过去的已灭，未来的未生。已灭和未生的不是实有，如何能生识？
于此若说：现在的能生。为此说'现在的也不生现在识'。现在的受等也不生自相的识。为何？说'生时无故'。于此应当观察是生时生还是已生时生这两种情况。生时受等是不存在的，因此不存在如何能生？若受等已生时，识也已经以其相生起。因此于彼无有任何作用，故彼等非能生。
因此，意识的所缘也成立为无有。如是，由无所取故识不成能取，由无所取能取相而成立法无我。人无我是由显示识缘起而说明的，如是由识缘起故而有。若许补特伽罗也是缘起，则成无常。执著无常为我是无义的，因为与身相同。若不许是缘起，则成常。常则不能造善不善业及受用其果，因为无有变化。
依赖俱有因是不许的，因为无有差别。因此，以此观察无有任何作用，人无我也成立。此已为前诸论师广说，故此处未明说。此处显示声明论者等的诤论，说'他人说'等。若我与法实无，则于识的所取分不应假立彼，如是假立是有三种情况才有，若三者中任一不存在则不成。
三者为何？说'境之事物'等。若有境之事物，若有与事物相似的某他法，若有与事物及彼相似二者相似的，若有任何相似则彼时有假立。此处举例'譬如无实'等。无实有，与火相似的婆罗门童子，以及火与婆罗门童子二者的共同法或者是黄色性或者是锐利性存在时，世间于婆罗门童子假立为火。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལ་བདག་དང་ཆོས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན། ཡང་དེའི་ཚེ་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དཔེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་འདི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཞེས་དཔེར་གཞག་པ་འདི་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའམ། འོན་ ཏེ་མེའི་རྫས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཅི་འདི་ལ་མེའི་སྤྱིའམ་འོན་ཏེ་མེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་འདོགས་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་འདོགས་པ་གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱོགས་ གཉི་ག་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་ངོ་།།རིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་སེར་བ་ཉིད་དམ། རྣོ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དང་ཐུན་མོང་བ་སེར་བ་ཉིད་དམ་རྣོ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་ལ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ གཞན་དག་རིགས་ནི་སེར་བའམ་རྣོ་བར་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་རྫས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ཀྱང་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་པ་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འདོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། འདྲ་བ་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདྲ་བ་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ ལ་གཞན་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་གཞན་སྨྲ་བར་དོགས་ནས།རིགས་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རིགས་ནི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་ན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་རིགས་མེད་ན་མེད་པས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་ན་མེ་མི་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་སོ། །རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ལ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་འདིར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་མེད་པ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་རིགས་མེ་ཉིད་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེད་ལ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཡོད་ན། དེ་གཉིས་རིགས་མེ་ཉིད་མེད་ པར་མི་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།བརྒྱ་ལ་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་ནས་གཞན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར། མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果对这样转变的识进行我和法的假立，那么此时我和诸法将成为实有，否则就不会有假立，这是前宗。
成立论者为了首先破除比喻而说'如同对婆罗门童子假立火'等。
对于这个以婆罗门童子为火的比喻，是说火的种类，还是说火的实体假立于婆罗门童子？
这是在说：是对此假立火的共相，还是假立火的自相？
如此，那有什么过失呢？因此说'两种假立都不存在'，两种方面都不能假立。
就种类方面而言，说'首先，共同的黄色性或锐利性不是种类的'。婆罗门童子所共有的黄色性或锐利性在火的种类中是没有的，因为其他人不承认种类是黄色或锐利的。
因为这些功德是属于实体的，而不是属于种类的。
对此若说：即使没有共同属性，种类也可以假立。
因此说'没有共同属性'等。没有共同属性就不能对婆罗门童子假立种类。
对于为什么不能的疑问，说'将有太过之失'。如果没有共同属性也可以假立，那么就会导致一切都可以假立于一切的过失。
这是在说：相似是假立的基础。如果没有相似性也可以假立，那么就没有决定性，将导致一切的过失。
为防止有人说有其他假立的基础，说'即使种类不具有这两种性质'等。
虽然种类不是锐利等性质的所依，但是锐利性和黄色性是离不开火的种类的，因此由于锐利性和黄色性离不开种类，所以可以对婆罗门童子假立火的种类。
这是在说：即使没有共同属性，但由于离开火就不会产生的关系，这就是此处假立的原因，因此不会有太过之失。
'即使不具有这两种性质'中，锐利性和黄色性是两种性质。种类具有这两种性质，这种情况就是具有这两种性质。不具有这两种性质就是不具有这两种性质的意思。
为了说明此处也没有不离而生的关系，说'因为即使没有种类，在婆罗门童子上也见到锐利性和黄色性'等。
因为锐利性和黄色性即使在没有火的种类时也显现于婆罗门童子上，所以这两者的不离而生也不合理。因为火的种类在婆罗门童子上是没有的，而锐利性和黄色性在他身上是有的，那么这两者怎么会是离不开火的种类呢？
或者因为害怕这个过失而承认在婆罗门童子上也有不离种类而生的这两种性质，因此说'离开而生就不是假立'。

།གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ ཉིད་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་གདགས་པར་མི་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་རིགས་མེ་ཉིད་དངོས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྲམ་ཟེའི་ ཁྱེའུ་ལ་ཡང་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གདགས་ཅི་དགོས།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཡང་རྣོ་བ་ཉིད་དང་སེར་བ་ཉིད་རིགས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པས་ཉེ་བར་གདགས་ཅི་དགོས་ཏེ། གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་བསལ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་གདགས་པའི་གཞི་དེ་ལྟ་བུ རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རིགས་ལ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མི་སྲིད་པར་གནས་སོ།།རིགས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྫས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་ཀྱང་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེའི་རྫས་ཀྱང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་མི་སྲིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱིའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ཐུན་མོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་མེད་ཅེས སྨྲ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་ བ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་སེར་བ་ལས་གཞན་ནོ།།དེ་དེ་ལས་གཞན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ནི་རང་གི་གནས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རང་རང་གི་གནས་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་གྱི། གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་མེ་ནི་ཤིང་བསྲེགས་པར་ནུས་པས་རྣོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ནི་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གཡེར་བས་རྣོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་སེར་བ་ཡང་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ།བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མེའི་ཡོན་ཏན་མེད་པར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་གདགས་པར་རུང་།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་གཞན་གྱིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་བ་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་དོགས་པས། གལ་ཏེ་མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་ བ་ཉིད་གཉིས་རང་གི་གནས་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ཡང་མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བའམ་སེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདྲ་བ་ཡོད་ པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེར་ཉེ་བར་འདོགས་པས་འགལ་པ་མེད་དོ།།མེའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བས་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་སུ་འདོད་དོ།

如果承认婆罗门童子也有锐利性和黄色性这些种姓特征不会无因而生，那么就不应该对婆罗门童子安立种姓。为什么呢？就像火一样等等所说的。就像火有火的种姓实际存在一样，如果婆罗门童子也有的话，那么为什么还需要安立呢？
这是说，如果承认婆罗门童子也有锐利性和黄色性这些种姓特征不会无因而生，那么此时就已经承认他有这些特征了，因此既然已经存在，为什么还需要安立呢？对于某物不存在的东西，对它安立那个是不合理的。
这样排除了安立的基础之后，为了总结而说:'因此对婆罗门童子不应安立种姓'。这样两种安立的基础对种姓都不合理，所以对婆罗门童子安立种姓是不可能的。
即使不能安立种姓，但可以安立实体，对此说:'实体也不应安立'。火的实体也不可能安立于婆罗门童子。为什么呢？因为没有共同的特征。这是说，火和婆罗门童子没有任何共同的特征。
如果说锐利和黄色这些性质不是共同的吗？对此说:'火的性质锐利'等等。锐利性和黄色性不是二者共同的，因为火的锐利性或黄色性不承认是婆罗门童子的。因此婆罗门童子的锐利性或黄色性与火的锐利性和黄色性是不同的。
怎么知道它们是不同的呢？因此说:'差别是与自己的所依相关的'。这样，任何差别都是与各自的所依相关的，不能转到其他所依上。比如火因能烧木而称为锐利，婆罗门童子因对事物勤奋而称为锐利。同样，黄色性质也应该区分开来说明。
在这里如果说，依靠婆罗门童子的锐利性或黄色性，将火安立于婆罗门童子。对此说:'没有火的性质而对婆罗门童子安立火是不合理的'。婆罗门童子的锐利性或黄色性不是火的性质，因此怎么能用他物的性质对婆罗门童子安立火呢？如果这样的话就会有太过的过失。
为了避免有人说二者有其他相似之处，所以说:'如果说因与火的性质相似所以合理'。虽然因为锐利性或黄色性二者局限于自己的所依而不能对婆罗门童子安立火，但可以因与火的性质相似而安立。这样，火的锐利性或黄色性，与婆罗门童子的锐利性或黄色性有相似之处，因此依靠这个相似而对婆罗门童子安立火是没有矛盾的。
对于'因与火的性质相似所以合理'这句话，'与性质相似'这个词被认为是性质的种类。

།འདྲ་བ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་འདྲ་བ་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ཡོན་ཏན་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མེའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ཉིད་དམ་སེར་བ་ཉིད་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ཉིད་དམ་སེར་བ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ནི་རུང་གི་བྲམ་ ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེ་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ནི་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་མེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་གྱི། རྫས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྫས་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་འདི་རྫས་ལ་ ཡང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དེ།དེ་བས་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་མེའི་རྫས་ཉེ་བར་གདགས་སུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་བཀག་ནས། དོན་གྱི་དངོས་དགག་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དངོས་ཀྱང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དངོས་ ཡོད་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་གྱི་དངོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་སྙམ་པ་ལ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བརྗོད་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདས་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་ལ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་ཟད་དེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་རེག་གོ། །འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་ན་རྟོགས་ཀྱི།རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་འདི་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །གཙོ་བོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་གི་གཞིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་རྫས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་ བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རེག་གོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར།གཞན་དུ་ན་ཡོན་ཏན་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རེག་པར་ནུས་ན། དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་བརྟག་།གལ་ཏེ་གཙོ་བོ་ལ་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གཉིས་དངོས་སུ་འཇུག་པ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཙོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཤེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་རིགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་ན ནི་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཅི་དགོས།།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཏེ་ཅིས་ཀྱང་ཐབས་གཞན་འགའ་ཞིག་གི་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་མ་ གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།བློ་དང་སྒྲ་མ་གཏོགས་པར་གང་གི་གཙོ་བོ་དེ་ཤེས་པའི་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཐབས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་ལ། ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ནི་དེ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དངོས་མེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་པར ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

为了说明这种相似的情形根本不能成为暂时的依靠，因此说'虽然如此，由于相似'等等。即使有这种功德的相似，由于这些功德相似，火的功德锐利性或黄色性可以安立于婆罗门童子的锐利性或黄色性上，但是不能将火安立于婆罗门童子上，因为火与功德种类无关。这样，功德种类是与诸功德相应，而与实体不相应。如此遮止实体的安立后，为了总结而说'因为这个实体也没有任何共同的法，所以不能将火的实体安立于婆罗门童子上'。
如此遮止譬喻的安立后，为了遮止义的实体而说'义的实体也不存在'。所说的'若有实体则应安立'这也不合理，因为根本没有义的实体。对于为何不存在的疑问而说'其自性是'等等，因为实体的自性超越一切认知和言说的境界。
若问为何超越，为此说'对于胜性'等等。这样，对于胜性，认知和言说仅仅以具功德的方式恒常运行，而不触及其自性。这样，对于胜性，恒常是通过具有功德而了知，而不了知自性，这是他方的宗义。胜性之词在此是说明差别的所依，即实体等。功德之词在此是说明差别，即白等。
对此有此疑问：认知和言说二者也能触及胜性的自性，为此说'否则功德将成无义'。若能以认知和言说二者触及胜性的自性，那时为何要遍计诸功德？若对胜性没有认知和言说二者的直接运行，那时知道胜性成为功德的本性，则应当遍计功德。当胜性的自性为认知和言说二者所直接了知时，那时何需诸功德？
对此有此疑问：认知和言说二者虽然不能直接趣入胜性的自性，但是必定以某种其他方便了知胜性的自性，为此说'除了认知和言说'等等。除了智慧和声音之外，没有其他能断定胜性自性的方便。如此显示没有断定胜性自性的方便后，为了总结而说'因此胜性自性的境界'等等。因为如此，既没有任何其他断定彼胜性自性的方便，而认知和言说二者又不趣入于彼，因此应当了知没有任何火等义的实体。

།མེའི་རྫས་ལ་བློ་དང་སྒྲ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པས། དེ་དངོས་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ལ་བློ་དང་སྒྲ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དངོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཀྱེ་དེ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོས་ བསྒྱུར་ནས་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི།རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་ཤེས་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྒྲ་ལ་བློ་དང་སྒྲ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཉིད་དངོས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྫས་དང་རིགས་ལ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྲ་ལ་ཡང་དེ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བརྗོད་པ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བརྗོད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ དད་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་གནས་ཡིན་ན་ནི།ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། གཞན་དག་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པར་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་པ་མི་འཇུག་སྟེ། གང་དུ་བརྗོད་པ་འཇུག་པ་མེད་པ་དེར་ཤེས་པས་ཡང་མི་འཇུག་པར་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དག་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་པས།དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་།རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པ་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཤེས་པས་མི་འཛིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ལ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་ མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་གང་དུ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པས་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ དངོས་ཉིད་བཀག་ནས་བཏགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དངོས་ནི་མེད་དེ་འདི་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་འཇུག་པ་དེ་ནི་བཏགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ནི་གཙོ་བོ་མེད་པར་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་དེས་དེ་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཙོ་བོ་ནི་བཏགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ནས་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། དེ་དངོས་སུ་ཇི་ ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དང་པོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་དངོས་སུ་མེད་ན་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མི་རིགས་ སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་སྐབས་སུ་བཤད་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་དཀྱུས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབྱེ བ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་ཏོ།།ཚིག་གང་གིས་བསྟན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་དེའི་ཕྱིར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ལ་བདག་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་ཆོས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ནས་ཐ་དད་དེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

虽然对火的实体无法直接运用认知和语言，但是对火的本性可以直接运用认知和语言，因此这就成为实在了，对此回答说：这也不能成为实体，因为它也是通过语言的自性转变后才能被认知和表达，而其自性是不能被认知的，那么它怎么能成为实在呢？
如果认为因为对声音可以直接运用认知和语言，所以声音就成为实在，对此说'因此如是乃至声音'等。就像对实体和本性不能直接运用认知和表达那样，对声音也同样不能直接运用这两者，因为声音的自性与表达没有关联，因为声音的自性与表达没有差别。
差别是关联的基础，既然没有差别，那么怎么会有关联呢？其他人认为没有关联就不会在任何地方产生表达，而在没有表达的地方认知也不会运作。因为其他人认为一切认知都伴随着分别，那么它怎么能不依赖于言说而运作呢？
对于本性、功德和作用，如果不依赖于声音的自性，认知也无法把握。因此这些分别也不可能存在于其他事物中。这样说明了没有认知和表达之后，为了总结而说'如是'等。因为如是认知和表达都不能直接运用于任何对象，所以没有能诠和所诠，由此证成没有事物的实在性。
这样否定了实在性之后，为了直接显示假立，又说'再者这一切都是假立'等。按照你们的论典，一切诸法都只是假立，并没有实在，因为凡是以某种不存在的方式运作的，就称为假立。
一切语言的运作都是在没有主体的情况下，以假立的性质对其运作。这是说，主体转变为假立的性质后才能被语言认知，而不是认知其自性。这将说明它怎么能成为实在。
为了从开始到最后作总结，说'如果其中没有实在的我和法'等。这样按照你们的论典，任何事物都不存在，因此说'如果没有实在的我和法，则假立不合理'这种说法是不对的。
第二品。这样解释了相关内容之后，为了说明正文，说'识的转变'等。由于不知道前面所说的识的转变的差别，因此对此加以说明。
当问到用什么语言来说明时，因此说'此转变也有三种'。对于识的转变，在其上假立我和假立法的，应当观察为三种。
为了说明三种的详细区分，说'以因的实体和果的实体而有差别'。识转变的这三种仅仅是以因和果而有差别，意思是说有作为因的转变和作为果的转变。

། དང་པོ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ་བག་ཆགས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པར་ཟད་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར།གཞན་དག་ནི་སྔ་མ་ནས་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་ལ་སྔོན་མེད་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་པར་ མ་གཞག་གོ།།གྱུར་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་ནས་རིས་ མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་གྱུར་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མངོན་ པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་གྱུར་པའོ།།འབྱུང་བ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཞིག་གིས་བག་ཆགས་གང་སྐྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་དེ།དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་དང་གཞན་ན་དེའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་གཉིས་ནི་རང་དང་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་ཉིད་སྐྱེད་དོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། གྱུར་པ་རྣམ་གསུམ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གྲངས་ཙམ་བསྟན་པས་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཏེ། །དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ རང་གི་མིང་གིས་གྱུར་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་སྨིན་དང་ངར་སེམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངར་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ངར་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

为了说明第一种转变，所以说'彼为因转'等。阿赖耶识中成熟的业习气和等流习气增长，这就称为因转，意思是说习气完全增长的阿赖耶识为因转。
瑜伽行派有三种说法：有些人说是产生前所未有的习气；另有人说习气一直都存在，只是被染污法增长，增长后能显现其果；还有人认为既增长原有习气也产生新的习气。注释者对此未作定论。
为了说明第二种转变，所以说'果转'等。阿赖耶识由前世业力投生到某一类中，当其圆满，获得异熟习气的生起机会时，在其他类中现起阿赖耶识，这就是果转。
同样，当获得等流习气的生起机会时，转识和染污意从阿赖耶识中现起，这也是果转。'获得生起'这个词是指能立即产生果。
在这三种识转变中，哪一种产生什么习气呢？为此说'其中转识善与不善'等。善与不善的转识为了成就异熟果，在阿赖耶识中产生异熟习气。
除此之外，为了成就善与不善的识，产生等流习气，由此力量在今生与来世产生同类的心。无记的转识和染污意这两者，为了成就与自身相应的果，只产生等流习气。
为了奠定偈颂的基础，所以说'所说三种转变'等。仅说数量无法了知差别，因此为了说明差别，用自名说明三种转变，所以说'异熟及思量'等。
为了解释这点，所以说'彼三种转变'等。这很容易理解所以不解释。为了简要说明三种识转变的自性，所以说'其中善不善业习气'等。
由善与不善业习气成熟所成就的果，称为异熟。染污意永远具有我思的自性，所以称为思量。眼等六识各别显现色等境相，称为了别境。
'色等境相各别显现'意思是说色等境的行相。为了奠定偈颂的基础，所以说'未说彼自性'等。

།ཇི་ཙམ་དུ་ དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་རྒྱ་ཆེར་མ་བཤད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་བས་ན་གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་དང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ནི། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའོ། །འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་དང་འདྲེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའོ། །འཇུག་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འོ་ན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་། རིགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་གནས་བཞི་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ ལྟར་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །འདིར་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་མི་རིག་གོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བརྗོད་དགོས། རྣམ་པ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པར་ནི་ཁོ་བོ་ཡང་མི་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་དང་། རྣམ་ པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་མི་སྲིད་པས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ ལྟར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པར་སྣང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་སྣོད་དུ་སྣང་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་ བ་དང་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

只要没有广泛解说那些自性，就会不了解。因此，为了明确显示何者的自性是什么，所以说'其中阿赖耶识'等等。
阿赖耶识具有一切种子，是异熟识，这是略说的意义。
为了说明'其中'这个词的含义，说'其中是指'，这个容易理解所以不解释。
对于为什么称为阿赖耶的疑问，说'阿赖耶是指'等等。阿赖耶识中的阿赖耶就是这个意思。
所谓的识就是异熟识。那么为什么这个识称为阿赖耶呢？对此说'它是一切杂染法的种子'等等。
这样，此识是一切杂染法的所依，因此称为阿赖耶。这样，阿赖耶和所依这两个是同义词。
为了对此作另一种解释，又说'或者，其中一切法'等等。在此识中，一切法都以果的形式进入，因此是阿赖耶。
'进入'是指关联和混合的意思。或者说，此识以因的形式进入一切法中，因此是阿赖耶。进入的含义如前所述。
对于为什么称为识的疑问，说'因为了别所以是识'。这样，因为了别对境，所以称为识。
那么，为什么阿赖耶识称为异熟呢？说'在一切界、趣、生处和种姓中'等等。
这样，在三界、五趣、四生和婆罗门等一切种姓中，从阿赖耶识中善与不善得到异熟果报，因此称为异熟。
对于为什么称为具一切种子的疑问，说'一切法的种子'等等。
这样，此识是一切法种子的所依，因此具一切种子。
这里经部师提出质疑说'如果离开转识'等等。除了转识之外，不见有其他识。
如果除了这些之外，还主张有另外的阿赖耶识，那么就应该说明它的所缘和行相，因为没有所缘和行相的识是不合理的。
宗义师说'它没有所缘'等等。阿赖耶识虽然不是没有所缘和行相，但是它的所缘和行相都是不明显的，因此说它异于转识是不合理的。
识不可能离开所缘和行相而存在，当问及为什么时，宗义师为了说明理由说'如是阿赖耶识'等等。
这样，阿赖耶识以两种形式显现：显现为内执受但不明显，以及显现为外器世间但不明显。了别就是指显现和行相的意思。

།ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་གང་ཡིན་ པ་དང་།མིང་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བག་ཆགས་གང་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །གནས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་ལུས་ལ་བྱའོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་ པོ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ།།དམིགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་ནས་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་བཤད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ ལེན་པ་མི་རིགས་པ་དང་།གནས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པར་འདོད་དོ། །འགྲེལ་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཚིག་སྡུད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས། ཚིག་སྡུད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ རིག་པ་མི་རིགས་པ་དང་།གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པ་ཡོད་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལེན་པ་དང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིགས་པར་འདོད་དོ། །གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གནས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།ལེན་པ་དེ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལེན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་དེ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་བག་ཆགས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྲས་བུ་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་དེ་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་འབྲས་བུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་བག་ཆགས་ལ་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པ་བཤད་ནས་ ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པ་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདི་ལ་འདིའོ་ཞེས་ཚོར་བའི་རྣམ་པར་མི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ལེན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ལ་འདིའོ་ཞེས་སོ་སོར་རང་གིས་ རིག་པའི་རྣམ་པར་མི་རིགས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལེན་པ་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པ་གཉིས་པའི་དོན་ལེན་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པས་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།གནས་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལུས་ཉིད་གནས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གནས་དེ་ཡང་གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་མིང་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་གནས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ལེན་པ་ ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་དེའི་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ལེན་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།

关于内在的执取是什么样的这个问题，为此说了'关于内在的执取'等。对遍计所执自性的执著习气，以及具有所依的根身色和名，这就是内在的执取。对遍计所执自性的执著所产生的习气，就是所说的这个。'具有所依'中的所依是指身体。'名'是指受等四蕴。
解释了所缘的自性之后，为了说明不明显的理由，说了'因为它的所缘极其微细'。由于所说的两种所缘极其微细，所以认为阿赖耶识不应该有执取和住处的了别。为了说明应该总结文句后才能理解意义，为了显示总结文句而说：具有不应该有执取了别和住处了别的阿赖耶识，认为那个阿赖耶识不应该有执取和住处的了别。住处的了别就是住处的相和显现为住处的意思。
关于执取是什么的问题，说了'那个执取就是能取'，意思是所说的内在执取就是用执取这个词来表达。为了说明这个，说了'那也是我等分别的习气'等。由我等分别所产生的习气，以及由色等诸法分别所产生的习气，在这里称为执取。
为什么那个习气称为执取呢？为此说了'因为有那个'等。因为有这样的习气，阿赖耶识取我等分别和色等法分别的果，所以那个我等分别和色等法分别的习气称为执取。从此得出这样的词义：有那个时就取如前所说的果，因此习气称为执取。
解释了执取之后，为了说明为什么说阿赖耶识不应该有执取，说了'因为在这上面不应该有这个这个的感受相'等。所说的执取，阿赖耶识不应该有这个是这个的自证相，因此说阿赖耶识不应该有执取。
为了将第二个执取的意义配合执取，说了'或者由住处执取而执取'。住处也由执取而执取。关于住处是什么的问题，说了'住处是身体'。显示身体就是住处。那个住处也应该了知为具有所依的根身色和名。因此显示五蕴就是住处。
关于如何是住处执取的问题，为此说了'其中执取就是趣近'等。那个住处的执取就是趣近，由于成就和安乐是一体而执取。执取是用趣近的词来显示，这样执取、趣近和生起是同义词。

།དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ལེན་ཏེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་འབྱུང་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་གཉི་ག་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གཉི་ག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་ཉེ་བར་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ན་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཕན་ཚུན་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པས་ཉེ་བར་འགྲོའོ། །དེ་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བག་ཆགས་ ཀྱི་དུས་ཉིད་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཤད་ནས་དེའི་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེན་པ་དེ་ལ་འདིའོ་ཞེས་རིག་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ལ་འདིའོ་ཞེས་རིག་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་ རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལ་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལེན་པ་མི་རིགས་པ་བཤད་ནས། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གནས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་གནས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འབྱུང་ སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ངོ་བོར་འབྱུང་བས་དེ་ནི་རང་རིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དེའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པར་འགྱུར། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཉེས་པ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ བ་གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཉིད་འདོད་ཀྱི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་འདོད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་གཞན་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དང་། རྒོལ་བ་འདི་མཚུངས་ཏེ། འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་གཞན་དག་ན་རེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ལྟན། དེའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་སྙམ་པ་ལ། དམིགས་པ དང་འགལ་བ་དང་མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་དུས་དེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་ན་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ས་ བོན་མ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ནི་རིགས་པའོ། །ཆོས་བྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞི་གདིང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་སྨོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།

从此处出现如下文义：五蕴以生起和安乐为一而取着、趋近和生起。为了显示界的差别处所执取的差异，因此说'于欲界和色界中二者都取'等。在欲界和色界中，名色二者以生起和安乐为一而趋近，如此，在彼处名色如同帐幕相互依靠而生起。由离色贪故，在无色界中不现前成就色的异熟，因此彼处唯名，即四蕴以相互生起和安乐为一而趋近。彼处并非一切色都完全不存在，而是种子的时候，非色异熟的时候。
如是解说处所执取后，为显示其不合理，故说'于彼执取中不能了知此'等。于彼处所执取中不能了知'此'，因此称为不合理。'此'是指如执著自身。解说执取不合理后，为解说处所的了别，故说'处所的了别是'等。器世间安住的了别，在此称为处所的了别。
为显示其不合理，故说'彼亦以所缘和行相相续不断而生起'等。所说的处所了别也是如此以所缘和行相相续不断而生起，因此称为不合理。经部师为了反驳而说'如何识的所缘和行相会相续不断'。谁会相信所缘和行相相续不断的识？如此，识在一切时中都以境相的本性而生起，彼即是自证的自性，那么如何能不断其所缘和行相？
宗派论师为证明过失相同，故说'这是其他唯识论者的'等。某些只承认六识而不承认阿赖耶识的其他唯识论者，如经部等，对于灭尽定等时的诘难是相同的。在灭尽定和无想定等时，意识的所缘和行相如何能不明显？如果他人说'彼时无有其他识'，因此说'于灭尽定等时'等。在灭尽定等时也不能了知无有识。
若问为何不能？答曰：'因为违背所缘和违背经典'。若彼时一切识完全不存在，则从定中出定时从何处生起？具根之身因非同类故非种子。无种子而生起不合理，这是道理。也违背'法授经'，彼中说'识不离身'。为安立颂文的基础，故说'其中阿赖耶识是'等。此易于理解故未解说。

།དེ་ལྟར་གྲངས་དྲིས་པ་དང་། དུས་དྲིས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རེག་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།རིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེག་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཚོར་བ་ལས་བྱ་བར་བསྟན་པ་དགོངས་པའོ། །རེག་པ་ ཞེས་པ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་རེག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རེག་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འདིའི་ལས་སོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉིད་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདུས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ ལ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྙམ་དུ་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྙམ་པར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་འདུས་པའོ། །རེག་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གསུམ་འདུས་པ་དེ་ཡོད་ན། དེ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཉིད་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རེག་པའོ།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དབང་པོ་ཡང་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབང་ པོ་བྱེ་བྲག་གང་དང་ལྡན་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རེག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རེག་པ་འདི་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པའམ། དབང་པོ་དེ་དང་འདྲ་ བའི་འགྱུར་བས་རེག་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེག་པ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་ བས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་དང་མཚུངས་སོ།།རེག་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་ན། རེག་པ་དེ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་ སུ་གཅོད་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོ་ལ་རེག་པའམ། དེས་རེག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རེག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་ནས། བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ལས་དེ་ཡང་ལུང་ གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་ལས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིའི་ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཉིད་དོ།

如是问数量、问时间，以及'常触及作意'等所说。为了解释其义，所说'常'等，阿赖耶识只要存在，就与触等五遍行法相应。
为了成立'触'这个词的含义，说'触即感受'。此处'触'字是指感受的作用之意。
对于'触是什么'的疑问，说'关于触'等，根、境、识三者和合后，能决定根的变异，这就叫做触。为了说明其作用，说'是作为感受所依的业'，触成为感受的所依事，这是它的作用。
对于'这三者是什么'的疑问，说'根、境、识三者即是三'，这只是表达其含义而已。
对于'和合是什么'的疑问，说'以因果事的形式存在'等，根等三者以因果性的形式存在，这就是三和合。
为了说明触如何生起，说'当其存在'等。当三和合存在时，与其同时，适合生起乐等感受的根的变异，与此相似的乐等所感境的变异，决定乐等所感之相，这就是触。
'将感乐等'即是'适合生起乐等感受'的异名。
对于'什么是根的变异'的疑问，说'根以何种差别'等，根具有何种差别能成为乐等之因，那就是其变异。
对于'为何称为触'的疑问，说'触亦'等，如是这触与根的变异相似而触根，或以与根相似的变异而触，因此称为触。
'以根的变异相似而触根'是指，如根适合生起乐等，触也同样适合生起乐等，因此以变异相似而互相接触。
触决定境的变异乐等所感，是因为缘于彼。若认为因为不缘于根的变异所以不决定根的变异，那为何说触决定根的变异呢？
为此说'虽然是决定境的变异的自性'等。如是以变异相似而触根或被触的缘故，虽然是决定境的变异的自性，但说它决定根的变异。
如是说明了触的自性后，为了说明作用，说'此业是感受的所依'，这只是表达其含义而已。
为了以经证明此业，说'经中亦如是'等，经中说'能感乐的触是乐受生起的因'，因此此业即是感受的所依性。

།ཁོང་དུ་ཆུད་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱི་ལས་འདི་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་འདི་དག་གི་ལས་བརྗོད་ན་སོ་སོར་ངེས་པའི་ངོ་བོ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་པ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་འཇུག་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པ་ལ་གང་གིས་སེམས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཛིན་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་གང་གིས་སེམས་གཏོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཛིན་སྙམ་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ སེམས་ཡང་དང་ཡང་གཏོད་པ་ནི་འཛིན་པའོ།།དེ་ཅི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་སམ། འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་གི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ལས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ཀྱི། དེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་ལ་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། གང་གིས་ ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡུལ་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་ཡུལ་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་ པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་ལྟར་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་འདིས་མྱོང་བར་བྱེད་པས་དེ་བས་ན་མྱོང་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།ལས་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་དགེ་མི་དགེ་གཉི་གའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆུང་བ་ལ་སྟེ།གང་དག་ལས་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆུང་བ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་གཉིས་ཀའི་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་བཤད་དོ།།ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འདོགས་པར བྱེད་དོ།

为了使其易于理解，现在阐述诸心所的作用。如此阐述它们的作用时，就能轻易了知它们各自确定的体性。
为了解释第二个心所，说'作意是心的趣入'。为了解释这个，说'由趣入而成为趣入'。'由趣入而成为趣入'这句话是显示词义的确定。
对所缘境，凡是使心趣向的即是作意，意思是说凡是使心专注于所欲执取的对境。
为了显示它的作用，说'它具有使心执取所缘境的作用'，它的作用是使心执取所缘境。对于如何执取的疑问，说'心的执取'等，即是对所希求的所缘境，反复专注于心，这就是执取。
这是所有作意的作用还是某些作意的作用呢？为此说'此作用'等。显示其作用是使心相续决定于一个所缘境的特征。
这是就特殊作意而说的，并非是心的每一刹那都趣入，因为它只在心的一个刹那中起作用，而不在其他刹那。'就特殊作意而言'是指就禅修者的作意而言的意思。
为了显示第三个心所，说'受是领纳的自性'。受即是对悦意等境的自体领纳性质，意思是说凡是能领纳悦意等境的即名为受。
为了显示它的分类，说'它又能令境界愉悦'等。如此，它能令境界愉悦、令境界苦恼，以及远离这两种相的自性显现，因此由乐等差别成为三种。
为了对此作另一种解释，说'有人这样想'等。有些人这样想：由于它能领受善恶业的异熟果报，所以称为领受。
为了显示什么业产生什么果报，说'其中乐受是善业的异熟果报'等。'善恶二业'在此是指微细的，如果按照那些认为善业本身微细时其异熟既非苦也非乐的论点，就不应说'二者'。其余易懂故未解释。
如此解释了这三种受的业的异熟性。
现在为了特别显示，说'这是阿赖耶识'等。如此，善不善业的异熟即是阿赖耶识，因此从真实义来说，与阿赖耶识相应的舍受才是善不善业的异熟果报。乐受和苦受是从善不善业的异熟所生，所以假名说为异熟。

།བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚོར་བ་གང་བྱུང་ན་བྲལ་བར་མངོན་དུ་འདོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདག་འདི་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། གང་འགགས་ ན་འཕྲད་པར་མངོན་དུ་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ།བདག་གི་འདིའི་ཡང་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་མྱོང་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་བྱུང་ངམ་འགགས་ཀྱང་རུང་། འབྲལ་བ་དང་འཕྲད་པར་མངོན་དུ་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ སྒྲར་བསྟན་ཏོ།།ཡུལ་དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་མཚན་མའི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཉིད་དེ་སེར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ལ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ མཚན་མར་འཛིན་པའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་གང་གིས་འཛིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །གཡོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱོད་པ་དང་། བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁབ་ལོང་གི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡོད་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགུལ་བའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ དབང་གིས་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་དེ་སེམས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྱིར་བཤད།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མི་ཤེས། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་རབ་ལས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གང་འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་ སྙོམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་འབའ་ཞིག་སྟེ། བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་ན། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར། སུ་དག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འདོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

为了说明乐等自性，所以说'所谓乐受'等。当生起某种感受时，不会想要与之分离，心想'愿我永远不要与此分离'，当其灭去时会生起想要重逢的愿望，心想'愿我再次获得此感受'，这种体验称为乐受。
与此相反的应知为苦受。不论生起还是灭去，既不想分离也不想重逢的，那就是既非苦也非乐的感受。
为了说明第四心所，说'想是对境取相'。为了解释这点，说'境是所缘'等。所缘是以境的名称表示。境的差别以相的名称表示，即青黄等所缘的建立因，这是'因'的意思。
凡是分别'这是青色而非黄色'等这样的相状的，就是对此取相。这就是说明：以何因执取青黄等差别的建立，那就是想。
为了说明第五心所，说'思是令心造作'等。具有令心造作相的法，即心动摇性的体性，那就是思。'造作'即是作用。'令动'即是推动、作用的意思。
为了从果的角度说明其自性，说'若有此'等。譬如铁因磁石的力量而动，同样，若有此则心对所缘动摇，这就叫做思。'动摇'即是移动。这就是说明：由何力量而生起心对境的执取作用，那就是思。
为了与偈颂相配合，说'受有三种'等。经典中说受有三种，那么阿赖耶识为何总说？因此不知其中是何种受。同样，经典中说有善等四种差别法，也不知阿赖耶识中具有何者，因此说'其中受是舍'等。
'其中'是指阿赖耶识等，这容易理解故未解释。在阿赖耶识中唯有舍受，既无乐受也无苦受。为什么呢？因为这两者的所缘和行相都已断绝。
这是因为乐苦二者的所缘和行相是明显的，而阿赖耶识的所缘和行相是不明显的，怎么能与这二者相应呢？有人认为是因为贪嗔随眠，这是无关的主张。
并非所有乐苦都由相应而成为贪嗔随眠，因为也有善、无记和无漏的乐受。

།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར།ད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གཉིས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་བསྒྲིབས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་པ་སྨོས་པས་ནི། བསྒྲིབས་པ་ལས་རྣམ་པར་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མི་དགེ་བར་ཡང་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདི ལྟར་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་སྙམ་པ་ལ། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་བསྒྲིབས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙོག་པ་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའམ།མ་གཡོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མི་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མི་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རེག་པ་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེག་པ་ ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ ནི་ཚོར་བ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་གམ་མི་རྟག་པ་ལ་རྨོངས་ནས། ལ་ལ་ཅི་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ།ཀྱེ་ཅི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཞིག་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཇིག་པར་འཇུག་གམ། འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ ཞིག་ཅེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

同样地，痛苦也有善和无记的，如果这些与贪欲和嗔恨不相应，那么这一切乐和苦怎么会成为贪欲和嗔恨的随眠呢？
现在为了说明无记性，所以说'彼无覆无记'。应当了知阿赖耶识是无覆无记的。
'彼'是指阿赖耶识，因为这是它的语境。
为了说明两种差别的结果，所以说'其中无覆的说法'等。说无覆是为了区别有覆，说无记是为了区别善和不善。
因为阿赖耶识不是善的，因为断善根者也有它。这里也不应该认为是不善的，因为不善法不是无覆的。
对于为什么是无覆的疑问，说'意地'等。因为它不被意识的客尘烦恼所覆盖，所以称为无覆。无覆是指未被污染或未被遮蔽。
说明它无记的理由是'因为是异熟'等。因为这个阿赖耶识本身就是异熟体性。因此异熟是无记的，因为从异熟不会再生异熟。所以称为无记。
因为是异熟体性，所以不说它是善或不善，因此也称为无记。
为了说明对阿赖耶识所作的一切考察也适用于触等，所以说'触等亦如是'。
为了解释这个，所以说'如同阿赖耶识唯是异熟'等，这只是表达的方式而已。
为了应用于触等，所以说'同样触等也'等，这也容易理解所以不解释。
对于为什么触等也与阿赖耶识相同的疑问，说'与异熟相应者不可能与非异熟相应，所缘和行相未断者不可能所缘和行相断'，这也容易理解所以不解释。
其他情况也应该这样说，即与触等相应的阿赖耶识相应者不可能不与触等相应。
同样，与舍受相应的阿赖耶识相应者不与其他受相应，因为与无覆无记的阿赖耶识相应者不可能是善或不善。
对阿赖耶识是常还是无常感到迷惑，有人问'是否阿赖耶识'等：'请问，是这个阿赖耶识独一不坏地运行直到轮回的尽头，还是以刹那刹那相续的方式随顺轮回而转？'
对此，成就论者说'它不是独一无差别地运行'等。

།ཀྱེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཇི་སྲིད་འཁོར་གྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པུ་རྗེས་ སུ་འཇུག་པའོ།།གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་འདྲེ་བ་ལ་ཡང་བསྙེགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཅིག་པུའི་སྒྲ་ཡང་དོན་གཞན་གྱི་ཚིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ པའི་རང་གི་ངོ་བོར་འཇུག་གོ་ཞེས།དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་འབབ་པའོ། །དངོས་པོ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྒྱུན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྒྱུན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུན་ཞེས བྱའོ།།ཆུ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆུ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་ཆུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་རྩཝ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དེད་ཅིང་འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ནས། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་གཞན་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་གི་དུས་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ན་དེ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ ཉིད་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གང་དང་ལྡན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་གང་དང་ལྡན་ན་སྲོག་ཆགས་འདི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།གཞན་གྱིས་ཆོས་དེ་ཡང་མ་ཤེས་ནས། ཅི་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ། ཆོས་གང་དང་ལྡན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་དུས་དེ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ གནས་ངན་ལེན་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་དུས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པ་དེ་ ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུའམ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གྱུར་པ་གཉིས་པ་དང་ སྦྱར་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ངར་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་གྱུར་པ་གཉིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་གནས་དེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

嗨，阿赖耶识并非是单一不变地持续存在于轮回中，它是刹那生灭的。'单一不变'这个词中的'不变'也指混合，因此说'单一'。'单一'这个词也可以理解为其他含义，所以说'不变'。因此，它不是以不灭的自性而存在。
如何运作呢？'它如流水般'，即阿赖耶识如河流般流动。为了说明这个单一不变的事物，说'它'就是指阿赖耶识本身，这很容易理解所以不再解释。为了说明相续的自性，说'相续'等等。因果不间断地持续产生称为相续。
为了说明河流的自性，说'河流的聚集'等等，河流前后水流不断的聚集就称为河流。这样解释了词义后，为了说明略论的含义，说'如河流草等'等等。就像河流冲刷着草等物而流动一样，阿赖耶识具有福德、非福德和不动业的习气，摄取触等，相续不断地流转。
又问'如此相续流转'等等，需要说明阿赖耶识这样相续流转何时会停止。宗派论师说'在阿罗汉位时停止'等等。在获得阿罗汉果位时它会停止。
不知道什么是阿罗汉果位，所以问'什么是阿罗汉果位'。宗派论师说'具足何法称为阿罗汉'，即具足什么法这个有情才称为阿罗汉，这就是阿罗汉果位。
他人不知道是什么法，所以问'具足什么'等等，具足什么法才称为阿罗汉呢？宗派论师说'获得尽智'等等，由于获得尽智和无生智而称为阿罗汉。
阿赖耶识如何停止呢？那时'对于阿赖耶识'等等，即在阿罗汉位时，阿赖耶识中所有的随眠都完全断除。因此阿赖耶识停止，此时它脱离了烦恼种子的所依。
当阿赖耶识停止时就称为阿罗汉，即获得解脱身或法身时称为阿罗汉。这样广泛解释了所谓的异熟。'具有分别'是广泛的。
为了联系第二种转变，说'它是我慢即第二种转变'，这很容易理解所以不再解释。想知道它是什么，说'依止彼处而生起'等等，这将在后面解释。

།ད་ནི་འདིར་ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་དམིགས་པ་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ མ་གྲགས་ཏེ།གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེའི་གནས་དང་དམིགས་པ་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་ནས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་གནས་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ ཡིན་པ་དེའི་གནས་ནི་ཀུན་བཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་བཅས་ནས་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ པས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཁམས་སམ་ས་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གང་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ས་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་ པ་དེར།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཐོབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁམས་དེ་དང་། ས་དེ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལ་གནས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ང་དང་ངའི་ཞེས་ བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སོ།།གནས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་ཏེ། གནས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བྱུང་བ་དེ་ཉིད། དེའི་དམིགས་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དམིགས་པའི་དོན་ཡང་གཞན་ལ་གནས་ཀྱི་དོན་ཡང་གཞན་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་ཡང་།ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དུས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ལས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་སེམས་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མིང་ཅི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཡིད་ ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དམིགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

现在为了说明此处与偈颂相结合的内容，因此说'如同眼等诸识的所依'等。如同眼识等的所依和所缘是众所周知的那样，染污意的这两者却不为人所知。若不依赖所依和所缘而运作是不合理的。因此，为了说明它的所依和所缘，以及为了说明确切的词义，所以说出了'依止彼而生'等偈颂。
染污意依止并缘于阿赖耶识而生起，由于它是我执的自性，所以称为意，这是《摄抄》的含义。为了解释支分，所以说'依止彼而生'等。'彼'是指此处与阿赖耶识相结合的意思。
若想知道如何是阿赖耶识的所依，则说'它是习气的所依'等。如是染污意的习气，其所依即是阿赖耶识。因此说染污意依止阿赖耶识而生起。对于'生起'的解释是相续而生，意思是从一刹那到另一刹那相续而生。
为了对此作另一解释，所以说'或者在何界何地'等。在欲界等任何界中，在初禅等任何地中，阿赖耶识获得异熟时，染污意也获得异熟。因为是彼界彼地所摄，所以与阿赖耶识相应而生起，因此说依止彼而生起。
为了说明它的所缘，所以说'缘于彼'。为了解释这一点，所以说'缘于阿赖耶识本身'等。如是染污意与萨迦耶见等相应，因此以'我'和'我所'的行相缘于阿赖耶识本身。
对于'所依本身不可能成为所缘'这一说法，他人问道'如何'等。作为所依的心，染污意从其生起，这同一个心如何能成为它的所缘？所缘的含义是一回事，所依的含义是另一回事，这两者怎么可能是一体？为了证明相同性，宗派论师说'如同有些人虽不承许'等。
即使按照那些不承许染污意的论典，也如同某些在刚刚灭去之后观察自心时，从作为等无间缘的心中生起意识，那个心就是所缘，意识从中生起。如同那个意识缘于自己的所依，染污意也同样缘于自己的所依。
又想：缘于自己所依的那个识叫什么名字？所以说'称为意识'等，这很容易理解所以不作解释。
如此解释了词义之后，为了说明《摄抄》的含义，所以说'依止于阿赖耶识'等。所说的意识依止阿赖耶识而生起，所缘也是阿赖耶识。

།ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།ཡིད་སྨོས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དྲི་བའི་ཕྱིར། ཡང་དེའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་དང་ངའི་སྙམ་དུ་རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་པ་སྟེ།དེའི་དེ་ནི་ངར་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་རིགས་པས་སོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་།གྲངས་དང་དུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི། །ཉོན་མོངས་གཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའང་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འགྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་ལ་ཡང་བྱའོ་སྙམ་པ་ལ། འགྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་སྙམ་པ་ལ།བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ བསྒྲིབས་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།བསྒྲིབས་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་དུས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ དེ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་དག་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། སྤྱིར་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ནས་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པས། གཞི་གང་ལ་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་ཏུ་རྨོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཏུ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ།

为了说明'意'这个词的区分，因此说'所缘是意'等。由说'意'而区分此识与阿赖耶识和转识的差别。为了询问其本性，又说'那么其自性是什么'等。'我慢为自性'是指恒常执著我和我所的思维，这就是我慢的本性。
为了说明其语源学释义，说'如是我慢为自性'等。因为是我慢为自性，所以称为意。'以语源学方式'是指依据语源学的道理。为了与偈颂相配合，说'是识的自性'等。这容易理解故未解释。
为了理解心所的自性、数量和时间，说'有覆无记，与烦恼地，恒时相应'。意味着染污意是与有覆无记性的烦恼，在一切时中恒常相应，这是《摄抄》的意义。为了说明'烦恼'一词的区分，说'心所有二种'等。这容易理解故未解释。
为了说明数量差别的区分，说'烦恼有六'等。这也容易理解故未解释。认为'相应'一词也可用于喜爱，对此说'相应是'等。这只是约定俗成的用语而已。
为了说明'有覆无记'一词的区分，说'烦恼有二种'等。这也容易理解故未解释。对于为何它与有覆无记相应的疑问，说'有覆识'等。染污意是有覆无记的，因此不应与有覆识和不善相应。
对于为何称它们为有覆的疑问，说'有覆是因为染污'。因为是染污性的缘故，所以称为有覆，这是词义。如果是有覆，为何称为无记的疑问，说'无记是'等。因为不能说它是善或不善，所以称为无记。
为了说明其时间，说'恒时是'等。只要染污意存在，就一直与这些烦恼相应。为了与偈颂相配合，说'由总说不知别相而说别相'。由说四烦恼的总说，不知道是对什么的差别，因此为了说明差别，说'我见、我痴'等。与我见、我痴、我慢、我爱这四种相应，这是《摄抄》的意义。
为了说明我见等，说'对取蕴'等。对五取蕴执为我，这就是此处的我见。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ སྟོན་ཏོ།།རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །བདག་གི་ཡུལ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །བདག་ལ་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏོ། །བདག་ལ་ ཆགས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏོ། །འདི་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྨོངས་པར་ གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་འདི་ནི་ངའི་བདག་གོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཁེངས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན། དེའི་འོག་ཏུ་བདག་ཏུ་བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཤད་ཟིན་པའི་དོན་སྡུད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨྲས་པ་ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངར་སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འོག་མས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པར་རིགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པའང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སེམས་དགེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་དུས་ན་ངར་འཛིན་པའི་དུས་ནི་ང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་དུས་ན་ངར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ང་གླེགས་བམ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ་སྙམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་པ་ལ་བདག་གོ སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ས་དགུ་ནི་འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་ བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་གང་དང་ས་གང་དུ་སྲོག་ཆགས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཁམས་ དེ་པ་དང་།ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཁམས་གཞན་དང་ས་གཞན་གྱི་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་ མ་བཤད་དོ།།བཤད་པ་བྱེད་པས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་རེག་སོགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀྱང་གི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི།རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རེག་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ དོན་སྟོན་ཏོ།

所谓'执着身见'，这是显示彻底成立它的异名。'愚痴'是以无知的词语来表述。对我的境愚痴即是对我的愚痴。对我生起我慢，那就是所谓的我慢。以'我'的我慢这个词，是显示彻底成立它的异名。对我生起贪著，那就是所谓的我慢。'喜爱我'这个词，是显示彻底成立它的异名。
对于这些如何缘于阿赖耶识的疑问，对此说'当对阿赖耶识的自性愚痴时'等。对阿赖耶识的自性无常等不了知，那就是执着认为'这是我的我'，不了知即是对我的愚痴。执着我即是身见。
在我见之后，由法性力量而生起心的高傲，那就是'我'的我慢。当有对我的愚痴等三者时，其后对所思维我的事物生起贪著，那就是所谓的我慢。
为总结已说义而说偈颂即'也说'等。具有我想特征的意，即是被无明等四烦恼所染污，这是偈颂的含义。'成为染污'即是变得有垢。
下面的偈颂为以理证说明有染污意，故说'也作颠倒因'等。如是染污意恒时是颠倒因，因此应当了知它的存在。对于是何颠倒之因的疑问，说'善心及无记时'等。善心时执我即是想'我布施'等。无记心时执我之因即是想'我写经'等。因此显示阿赖耶识非我而执为我的颠倒为因。
为了与偈颂相配，说'对我愚痴等烦恼彼等'等。九地即此处应知是欲界、四禅及四无色。其余易懂故未说。
为遣除疑惑，说'随生处'。为解释而说'随生处'等。有情生于何界何地，即与彼界彼地的身见等相应，而与其他界地的不相应。
为了与略论相配，说'是否仅与四烦恼相应'。这易懂故未说。论释说'非唯'等。为解释此义，说'亦与触等'。这易懂故未说。
'亦'等是显示'亦'字的含义，因此染污意不仅与我见等相应，也与触等其他相应，如是显示。'触等'即是以等字显示触等的含义。

།ཅིའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ ནོ།།འདི་དག་གི་ཁམས་དང་ས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདིར་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།གཞན་རེག་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་ ཡིད་བཞིན་དུ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།།མདོར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ལྡོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་དེ་མི་ལྡོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཐར་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བས་ན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཐར་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཐར་པ་མེད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་དེ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་པ། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བས་སྤོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་མེད་སྙམ་པ་ལ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་བཞིན་དུ་དེ་ན་ཡང་དུས་དེ་ཙམ་དུ་མེད་དོ། །འོ་ན་ལངས་ན་དེ་གང་ལས་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། འགོག་པ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཚེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དེའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ལ་དེ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ནའང་མེད། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལམ་ཞེས་བརྗོད་པས་མི་ཆོག་གམ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྨོས་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་བཅད་སྙམ་པ་ལ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ།

对于'为什么说与触等相应'这个问题，说到'这五法'等，因为这触等五法被认为是遍行的，所以与一切识相应。
为了确定地显示这些界和地，说到'这些也'等，这只是表达意思而已。为了在此说明其他内容，说到'或者其他'等，是为了区别与根本识相应的触等。
说到'其他触等'，如此，认为根本识的触等是无覆无记的。而染污意则如意，是有覆无记的。
为了与《略论》相配合，说到'如果那染污意'等。如果善、染污和无记一切时候染污意都无差别地运行，那么它就不会有停止的时候。只要它不停止，怎么能获得解脱呢？因此，众生将无有解脱。
对此，论师说'不会'等。不会无有解脱，因为阿罗汉没有染污意。灭尽定时没有，出世间道时也没有。
对于'为什么阿罗汉没有它'这个问题，说到'阿罗汉'等。这样，阿罗汉已断除一切烦恼，因此就没有染污意。
就像有顶的九品修所断烦恼，在获得阿罗汉果时被金刚喻无间道所断除一样，染污意也是被那个无间道完全断除。因此，就像那些烦恼在阿罗汉位不存在一样，这个也不存在。
对于'为什么不还者没有'这个问题，说到'已离无所有处贪'等。不还者中已离无所有处贪而获得灭尽定者，在其灭尽定时没有染污意。这样，由道力获得灭尽定，因此如同在道中一样，在那时也暂时没有。
对于'那么出定时从何处生起'的问题，说到'从灭定出已又'等。当从灭尽定出来时，就从阿赖耶识中生起，因为其习气存在于阿赖耶识中。
为了显示在道中没有它，说'出世间道中也无'，其义已经解释过了。
如果说仅说'道'不就够了吗？对于'为什么要说出世间'的问题，说'说出世间是为了遮除世间的缘故'。这容易理解所以未作解释。
对于'为什么要遮除世间'的问题，说到'在世间道中'等。'ni'字的含义是'如此'的意思，即认为在世间道中染污意是会生起的。

།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་ན་མི་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ།བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འབྱུང་མི་ནུས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ དང་གཉེན་པོ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ན་དུས་དེ་ཙམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་ དེའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གྱུར་པ་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། གྱུར་པ་གསུམ་ པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གྱུར་པ་གཉིས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གསུམ་པ་ཡུལ་རྣམ་དྲུག་པོ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གསུམ་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་གི་དོན་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ངག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདྲི་བ་སྟེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དགེ་དང་མི་དགེ་གཉི་ག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དགེ་བ་ ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་དེའི་གྲངས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས། དེ་ཡང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཅི་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་སྟེ།ཐེ་ཚོམ་གཉིས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཡང་གཞན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་དྲི་བའི་ཕྱིར།ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རེག་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེག་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་འདིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་འདོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དག་དང་པོར་བརྗོད་སྙམ་པ་ལ། ཐོག་མར་བཤད་པས་དང་པོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་ཚིག་ལེའུར་ བྱས་པ་སྔར་འདས་མ་ཐག་པ་ལས།ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདས་མ་ཐག་ལས་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ རྣམས་ཐོག་མར་བསྟན་གྱི།རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་དང་པོ་ནི་རེག་པ་གང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ བྱ་སྙམ་པ་ལ།རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

对于'为什么不会在出世间道中生起'这个疑问，说到'见无我'等。如是，见无我是执我的对治，因此在出世间道中烦恼意识不能生起，因为违品和对治不能同时生起。因此由于违品和对治不能同时生起，在出世间道中当时烦恼意识不会生起。当从出世间道起定时，则从阿赖耶识中生起。
为总结而说'这是第二转变'等。上述所说的内容已经解释完毕，这是结语。
第三卷。为了说明与第三转变的关联，说到'在第二转变之后'等。这个容易理解所以不解释。对于'这是什么'的疑问，说到'第三是对六种境'等。简要意思是：缘取六种境者即是第三种识的转变。
为了说明省略的内容，说到'第三是识的转变'等。意思是应当补充'识的转变'这个词。因为理解词义是在理解语义之前，为了说明词义，说到'六种'等。这个容易理解所以不解释。
'这又'等是询问其差别，为了说明宗派所说的差别，说到'善、不善、俱非'。为了解释这个，说到'善与不善'等。说'俱非'是指无记。其余容易理解所以不解释。
为了说明善等的自性，说到'无贪、无嗔、无痴'等。这也容易理解所以不解释。对心所的自性和数量产生疑惑而问'这些是什么样的心所'等。
为了消除两种疑惑，说到'遍行等'。简要意思是：与遍行等相应。对于遍行等又产生其他疑惑而问'什么是遍行等'。这容易理解所以不解释。
为了宗派说明这些差别，说到'始从触等'。这里认为触等是遍行。对于'为什么先说遍行'的疑问，说到'因为最初说故为始'。
为了解释这个，说到'如是遍行'等。如是遍行诸法在前面偈颂中最先说明，因此称为'始'。那些解释触等为'始'的人，是完全没有关联的说法，因为在前面偈颂中是最先说明遍行诸法，而不是说明触等。
这里为了总结'触'等词，说到'其中触为始'等。这只是术语的解释而已。对于'为什么称它们为遍行'的疑问，说到'触、作意等五法'等。

།འདི་ལྟར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་པ་ལ་འདི་ ལྟར་དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་གྲུབ་ བོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །འདུན་མོས་དྲན་དང་བཅས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་སྟོན་ཏེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་ངེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུན་པའོ། །བསམ་པ་སྨོས་པས་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་བསམས་པ་ལ་འདུན་པ་མི འབྱུང་ངོ་།།བསམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདུན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པར་སྨོས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུན་པ་དང་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མོས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མོས་པ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚད་མས་ཡོངས་སུ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པ་སྨོས་སྙམ་པ་ལ། ངེས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་པའམ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའམ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར བྱས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སེམས་འཇོག་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཇི་ལྟར་འདིའི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྲོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལས་ཅན་ནོ། །དྲན་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དྲན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།སྔོན་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་ལས་སེམས་མི་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དྲན་པའོ། །འདྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྔོན་མྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་ དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལ་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是触等这一切都是随顺一切有情，因此称为遍行。若问如何了知，则说'如是它们与阿赖耶识'等。如是它们于阿赖耶识、染污意及转识中生起，因此成立随顺一切有情。
'依别别决定'这句是与偈颂相连。'欲解念相应'等是显示别别决定，即'欲等五是别别决定'是《略释》之义。
若问为何说它们是别别决定，则说'于差别'等。如是它们于差别决定，因此称为别别决定。如是它们的境是差别性，而非一切。
若问此欲是何，则说'其中欲是'等。于所思维事物起希求即是欲。说'思维'是显示境的各别决定，如是于未思维者不生欲。
若问如何思维，则说'见'等，此易解故未释。为显示欲的异名，故说'其中见'等。所说见闻等即是欲及希求。
为显示此业用，故说'彼为发起精进'等。此业用是趣近发起精进之因事，是为此义。
若问胜解是何，则说'胜解是于决定事'等。于量所证事生信解即是胜解，是为《略释》之义。
若问为何说决定，则说'说决定是'等，此易解故未释。
若问此决定是何，则说'由正理或可信教'等。由现量、比量或可信教令无疑惑之事，即是决定。
于某事无常等相决定之相，即于彼事安住心，决定执持'此即如是，非余'，即是胜解。
为显示此业用，故说'彼以不可夺为业'等。此业用即是不离所立宗，是为此义。
若问如何是此业用，故说'爱乐胜解者'等。如是爱乐胜解者不为他论师夺其所立宗，因此说有业用。
若问彼念是何，则说'念是于串习事不忘'等。于先所经历事心不失坏及现前即是念。
若问此串习是何，则说'串习事即先所经历'，此易解故未释。
若问为何说念是不忘，则说'于所缘执持'等。如是于所缘执持先所生起，不失坏因即是念，因此说不忘。

།དེའི་ཕྱིར་མ་བརྗེད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དྲན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ།།རང་གི་དོན་ལ་དངོས་པོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལས་ མི་གཡེང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་གཞན་ནམ་རྣམ་པ་གཞན་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔྱད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་དུའམ་ཉེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡོན་ཏན་དུའམ་ཉེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡོན་ཏན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉེས་པར་བརྟག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།བློ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བློ་ནི་ཤེས་རབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་ པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་།གཞན་པའི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ འདྲེས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའམ། ལོག་པ་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་ པ་ནི་གཤའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རིགས་པ་ནི་གཤའ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཐོས པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པ་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པས་རྟོགས་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

因此，由于是不忘失的因，所以说是不忘失。为了显示言说的自性，故说'先前所取的事物'等。对于先前所取的事物，能忆念其所缘相，即是言说。为了显示自义的事缘，故说'唯言说'等。这容易理解故未解释。为了显示其作用，故说'彼即'等。其作用即是令心不散于所缘，如是当心专注于所缘时，心不会散乱于其他所缘或其他行相，因此说念具有无散乱的作用。
关于什么是三摩地，说'三摩地于所观察的事物'等。于所观察的事物心一境性即是三摩地。关于为何说'观察'，说'所观察的事物是应当观察为功德或过失'。于灭谛和道谛应当以寂静、殊胜等行相观察为功德；于苦谛和集谛应当以无常等行相观察为过失。
其中专注于一所缘即称为心一境性。为了显示其作用，说'具有作为智慧所依的作用'。其作用即是成为智慧的因，如是心得等持则能如实了知。
关于什么是慧，说'慧即是智慧'。为了解释这点，说'彼亦即于所观察的事物'等。于所观察的事物中，由正理所生、由非理所生以及其他的简择，即是智慧。为了成立这点，说'由于能简择'等。为了显示简择的意义，说'于似乎混杂自相共相的诸法'等。于似乎混杂自相共相的诸法中，正确或错误地分别观察即是简择。
关于什么是由正理所生，说'正理即是量'。为了显示其分类，说'彼亦即可信的教言'等。这容易理解故未解释。为了显示'所生'的意义，说'由彼三种正理'等。由简择所观察事物而生起者，即称为由正理所生。为了显示其分类，说'彼亦即闻所生'等。这容易理解故未解释。
为了显示闻所生等的自性，说'其中可信的经典'等。由以可信为量而生起的通达，即称为闻所生。由正理思维而生起的通达，即称为思所生。由三摩地力所生起者，即称为修所生。量士夫即称为可信。

།ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཅུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། ལོག་པར་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཉོ་བ་དང་། འཚོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོང་ དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པས་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་སྟེ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སྐྱེས་པས་འཐོབ་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྲུན་པ་དང་། བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ངེས་པ་འཐོབ་བོ། །ངེས་པ་ཐོབ་ནས ཐེ་ཚོམ་ལྡོག་གོ།།ཅི་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་རེ་རེ་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་སེམས་ མོས་པ་དེར་གཞན་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསམས་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། འདྲིས་པ་དང་། བརྟག་པ་སྨོས་པས་ནི་འདི་དག་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་བསམས་པ་ལ་འདུན་པ་ མེད་དོ།།ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མོས་པ་མེད་དོ། །མ་འདྲིས་པ་ལ་དྲན་པ་མེད་དོ། །བརྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཚིག་འདི་གཞན་དུ་འདོད་དེ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་གང་ དུ་མོས་པ་དེར་གཞན་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ལོག་པར་འདུན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་དྲན་པ་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་མྱོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བརྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་མོས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དགེ་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་དང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་དག་གི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དང་བ་གང་ ཡིན་པ་དང་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།

为了说明决定思维不是如理的分类，所以说'非如理'等。投入于非真实的禅定，称为邪思维。其余易懂故未解释。为了说明生起的意义，所以说'非如理决定生起'等，此义仅是语言表达而已。为了说明第三种，所以说'生而获得'等。凡是通达俱生智慧的事物，以及通达世间语言买卖等，既非由如理生起，也非由不如理生起。'生而获得'是指生后获得故称生而获得，由于此处具有此义故称生而获得，即'俱生'的意思。'生起'即是创造和造作的意思。
为了说明此业，所以说'此'等。此业是遣除疑惑，如是以智慧分别诸法后获得决定。获得决定后疑惑消除。对于'此等是否同时生起，还是各别生起'的疑问，说'彼等五法'等。彼等五法是相互差别而生起，而非俱生，此为其义。如是，于某处生起胜解时，其他诸法不一定生起。其他诸法也应如是说。
说'思维'、'决定'、'熟习'、'观察'，是为了显示这些各自的对境确定性，如是未经思维则无欲求，非决定则无胜解，未熟习则无念，非观察则无禅定和智慧。有些人对此文另有见解，认为'彼等五法非相互差别而生起。如是，于某处生起胜解时，其他诸法也必定生起'，如是错误地认为。
如是，当对未来事物生起欲求时，彼时无有念，因为其对境是经验。当对非观察事物生起欲求等时，彼时无有禅定，因为其对境是观察的事物。当对非决定事物生起欲求等时，彼时无有胜解，因为其对境是决定的事物。因此，如何能说'非相互差别而生起'？
为了说明与下文的联系，所以说'已说差别决定等'，此易懂故未解释。为了说明善法，所以说'信与惭有愧'等。为了说明此等数量，所以说'彼等为十一法'等，此易懂故未解释。为了说明信的自性，所以说'其中信'等。
对于善业与不善业、可欲与不可欲果报、苦等谛、圆满佛陀等三宝所生起的确信、净信与欲求即是信心，如是信心有三种。

།ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཅན་ནམ་ཡོན་ཏན་ཅན་ མ་ཡིན་པའང་རུང་སྟེ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་དད་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཐོབ་པར་བྱེད་དམ། སྐྱེད་ནུས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ།།དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་དྲི་མའི་རྙོག་པ་མེད་པས།སེམས་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་རྙོག་པའི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འདུན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།འདི་ནི་འཇུག་པར་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ཅིང་། ནུས་པའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་སྐྱེས་ནས་འཇུག་པ་ལ་འདུན་པར་བྱེད་དོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ དང་ཆོས་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེས་སེམས་ཞུམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན ན་འདི་ནི་སྨད་པ་སྟེ།བདག་ལས་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པར་རིགས་ན་འཇིག་རྟེན་སྨད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་སྙན་པའི་འཇིགས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཛེམ་མོ། །སྨད་པ་ནི་བཤུང་བའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྙན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མ་ཆགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འཁོར་བ་དང་། འཁོར་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆགས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་དེའི་ཡོ་བྱད་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་ཕྱོགས་པ་དང་མི་ འདོད་པ་དང་མི་སྨོན་པ་ནི་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེ་སྡང་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་བྱམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཉིད་གང་ ཡིན་སྙམ་པ་ལ།ཞེ་སྡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དུག་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་ པོ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་བལྟའོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།

为了说明信解等境的差别，所以说'是否具有功德的实有'等。不论是具有功德还是不具有功德，凡是实有，对其存在性生起信解相的信心；凡是具有功德的实有，对其生起信心相；凡是能获得或能生起具有功德的实有，对其生起欲求相。
为了说明净信的自性，所以说'心清净'等。如是净信与心的污浊相违，因此与之相应时，无有烦恼和随烦恼等垢染的污浊，心依于信心而清净。因此称为心清净。心的污浊一词是指烦恼的习气。
为了说明其作用，所以说'其具有作为欲求所依的作用'。此具有生起趣入欲求的作用，如是生起信解并对有能力的事物生起欲求后，对趣入生起欲求。
为了说明惭的自性，所以说'惭是'等。对自身和法生起对过失的畏惧，即是惭。对于何为过失的疑问，说'圣者所呵责'等。如是为圣者所呵责和不欲异熟果报，因此罪过即是过失。无论已作或未作，由该过失生起畏缩心，即是执持，这就是惭。
为了说明其作用，所以说'此'等。具有遮止恶行的作用，此为语义。
为了说明愧的自性，所以说'愧是'等。对世间生起对过失的畏惧，即是愧。如是在世间这是被呵责的，若我作如是行为不应理则会被世间呵责，因此由不悦的怖畏而畏惧过失。呵责即是诽谤。非偈颂即是不悦声。
为了说明作用，所以说'此亦'等。此义已明了。
说'无贪是'等。凡是对治贪的法，即是无贪。对于何为贪的疑问，说'贪是'等。对轮回和轮回资具的贪著、希求，即是贪。其对治即是无贪。因此对轮回及其资具象马等无贪、无倾向、无欲求、无希求，即是无贪，如是当知。
为了说明无嗔，所以说'无嗔是'等。对治嗔的法慈的自性即是无嗔。对于何为嗔的疑问，说'嗔是'等。对作害的有情们、诸苦及苦因毒刺等生起损恼心，即是嗔。无嗔是嗔的对治，应视为对有情们、诸苦及苦因无有一切损恼心的自性。

།གཏི་མུག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏི་ མུག་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་གཏི་མུག་མེད་པའོ། །གཏི་མུག་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཏི་མུག་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།ལས་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས། བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལས་སྟོན་ཏེ། དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དགེ་བའི་ལས་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ལས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་སྨད་པའི་ཕྱིར།ལེ་ལོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལེ་ལོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྙོམ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སྤྲོ་བའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ།།གནས་ངན་ལེན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་གནས་ངན་ ལེན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ལུས་ལས་ སུ་རུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ལུས་རང་གི་དགོས་པ་རྣམས་ལ་ལྡང་བ་ཡང་བ་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལྡང་བ་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེའི་སིམ་པ་དང་ཡང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །ཡང་བ་ནི་གསལ་བའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་དེ་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དང་ལྡན་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ན། ལུས་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན།ལུས་ཀྱི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཉིད་འགའ་ཞིག་དགའ་བས་ཟིན་པ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་ཡིད་དགའ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་དབང་གིས་གནས་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སེལ་བའོ། །བག་ཡོད་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། བག་ཡོད་བཅས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ བསྒྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པས།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ།

为了说明无愚痴，说'无愚痴'等。作为愚痴对治的如实了知本性的法，即是此处所说的无愚痴。
若问何为愚痴，说'愚痴是对业和果'等。对业等的无知即是愚痴。无愚痴是其对治，应视为通达诸谛等的本性。
'此亦'等是说明其作用，意思是仅仅表达了语言约定。
为了说明精进的自性，说'精进'等。作为懈怠的对治，对善法生起欢喜之心即是精进，对烦恼业的欢喜不是精进，因为对烦恼业的欢喜是应当呵责的，所以是懈怠而非精进。因为贪著应呵责之事，那也是懈怠。因此懈怠有两种：懒惰的特征和对烦恼的欢喜。
为了说明作用，说'此'等。此是圆满成就善法。
若问何为轻安，说'轻安'等。作为粗重对治的身心堪能性即是轻安。
若问何为粗重，说'粗重'等。身心不堪能性称为粗重。或者说烦恼法的种子是粗重。
若问为何，说'若无彼'等。如此，若无烦恼法的种子则成为轻安，因此那也是粗重。
若问何为身堪能性，说'其中身堪能'等。身体对自身目的轻快提起所生起的即是身堪能性。轻快提起即是安乐。
为了说明心堪能性，说'心堪能'等。入于正念修行的瑜伽师之心，其轻快愉悦的因即其他心所法，那就是心堪能性。愉悦即是安乐。轻快即是明晰。
若问为何，说'具彼时'等。如此，具足彼心所时心趣入所缘，因此称为心堪能性。
此处若心所法是轻安，为何说身轻安呢？说'身触差别'等。身触的某种差别为喜所摄即是身轻安。
若问为何，说'意喜时身轻安'等。如此，经中说当意生喜时，身即轻安。
为了说明其作用，说'此由彼力'等。如此由轻安力转依，因此其作用是完全断除烦恼障。
为了解释'具正念'，说'具正念'等。因为容易理解所以未作解释。仅仅通过修行不能了知其自性，因此问'彼复何'。

།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ནི་འདིར་བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་འདྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། འདིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་གཞན་མི་སྲིད་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དེ། བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ དོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཡོང་ནི་བཏང་སྙོམས་གཏོགས་པ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་ན། དེ་ལ་བཅུ་ནི་རྭ་ནས་བཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་ཟིན་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་འདིར་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འདིར་བག་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ།།བག་ཡོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བར་ནི་བག་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་གནས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྒོམ་པ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བག་ཡོད་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བག་མེད་ པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་འདིའི་བཟློག་པ་བརྗོད་དོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་སྙམ་ པ་ལ།བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་བྲལ་ནས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་རང་གི་ངང་གིས་རྣལ་དུ་འདུག་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་ གཉེན་པོ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ་རྩོལ་བ་མི་བྱེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཏང་སྙོམས་སོ། །ཚིག་འདི་སྙེད་ཅིག་ཅི་དགོས་སྙམ་པ་ལ། ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་ མ་བཤད་དོ།།སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ནི་སེམས་མི་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་བྱིང་བའམ་རྒོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ མེད་དེ་ཐོག་མར་སེམས་བྱིང་བ་ཡང་མ་ཡིན།རྒོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་དུས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མི་མཉམ་པའི་ཉེས་པའི་བདག་ཉིད་ དེ་དག་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་གདོད་ཐོབ་མ་ཐག་སྟེ། རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དོགས་པ་ཡོད་པ་སྲིད་དོ།

宗派论师说是舍，舍在此处是指具有正念，这是语义。为了询问他人的理由，说'这是为什么'，宗派论师为了说明理由，说'唯一善'等。如是，舍是唯一善，在此处是就一切善心所而言，如信等在此处未直接显示，除十一种善心所外不可能有其他善心所，因此剩余的就是舍，以具有正念的词来表达。
这是说，既然有包括舍在内的十一种善法，其中十种已经以抓牛角的方式说明，舍在此处以自名显示，因此它在此处以具有正念的词来表达。
对于何为正念的疑问，说'其中正念是放逸的对治'。为了解释这一点，说'从无贪至精进是正念'等。安住于无贪等，断除不善法并作为不善法的对治，也修习善法的无贪等，以正念的词来表达。因此，这就是放逸的对治。如是，这是从放逸中转变，说明其转变。
为了说明业，说'它'等。它的业是圆满一切世间和出世间的功德。对于何为舍的疑问，说'舍是心平等性'等。远离昏沉和掉举而心平等，不需努力而心自然安住，作为昏沉和掉举的对治，不作意最胜欢喜和普遍厌离，心自然成就，这就是舍。
对于为何需要这些词的疑问，说'以这三个词'等。这容易理解故未解释。对于何为心平等性的疑问，说'其中昏沉和掉举是心不平等'等。当心昏沉或掉举时称为不平等。当无昏沉和掉举，最初心既不昏沉也不掉举时称为平等，这就是心平等性。
为了说明心安住性，之后说'无功用'等。在心平等性之后，不需努力而心平等安住，随顺瑜伽平等性而入平等性，这就是心安住性。此时瑜伽师会不会生起昏沉和掉举不平等的过失，有这样的怀疑，如是，这平等性是刚获得，由于长时间修习，因此可能有怀疑。

།སེམས་ཀྱི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་གང་གི་ཚེ་སྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ཐག་རིང་དུ་གྱུར་པས་མི་མཉམ་པའི་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་བྱིང་ བ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོའི་རྒྱུ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཐོ་མི་འཚམས་པས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའོ།།འདི་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསོད་ཉམས་སེལ་བས་སྙིང་རྗེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བསོད་ཉམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བདེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སེལ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའོ། །དེ་ཇི་ ལྟར་ཤེས་སྙམ་པ་ལ།སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཅན་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེས་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐོ་མི་ འཚམས་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིའི་ལས་ནི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ནི།འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་གཏི་མུག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཚིག་སྡུད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེ་ ལ་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་སོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྨོན་ཏོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཅི་རིགས པར་སྡུག་བསྔལ་བར་འདོད་དོ།།འདིས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའམ། ཡང་སྲིད་པའི་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པས། སྲེད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེས་ནི་སྐྱེད་པའམ། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའམ། དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ཕུང་པོ་དེ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའི་དབང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སྐྱེད་པར་བཤད་དོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་རྩུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་ནོན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་ པས་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

为了显示心的自然成就，因此说'其后修习超胜'等。其后当修习超胜时，其违品昏沉掉举远离，故不生不平等之疑。因此，瑜伽师不用对治昏沉掉举之因——极喜和普遍厌离作意等而精进。瑜伽师不用精进，心自然安住之时，即称为心自然成就。
为显示此之作用，故说'此乃'等。此之作用即是不开启一切烦恼及随烦恼之门而作依止。若问何为无害，说'无害是有害之对治'。
为解释此义，说'杀害、束缚'等。不以杀害、束缚等损害因而损害众生，即是不加伤害之无害，此即是对众生的悲悯。为成就此义，说'除去安乐故是悲悯'。安乐之语指快乐，故说除去快乐。除去即是舍弃。
若问如何了知，说'具悲者'等。如是具悲者以他人一切痛苦而生痛苦，故悲悯除去快乐。为显示此之作用，说'此是不加伤害之作用'。此之作用即是于心不加伤害。
为与下文相连，说'已说十一善'，此义仅是标示而已。为显示诸烦恼，说'烦恼即贪欲、嗔恚、愚痴'等。为显示总摄词，说'贪欲等'，此义仅是标示而已。
若问何为贪欲，说'其中贪欲'等。于有及受用过分执著者，及希求者即是贪欲。于现在者是过分执著，于未来者是希求。为显示此之作用，说'此是生起一切苦之作用'。
为解释此义，说'此处苦'等。由具三苦故，五蕴于三界中随应当知是苦。此于三有中生起，或生起有之业，故称为取着于爱，由彼取而生起，或依彼而生起，或从彼等生起此取，故称为取蕴。
彼蕴由欲贪、色贪、无色贪之力而现前成就，故说贪欲之作用是生起一切苦。若问何为嗔恚，说'嗔恚是于一切众生普遍损恼'等。于众生普遍损恼者，于众生心粗暴者，及为其所胜而思以杀害、束缚等损害众生者即是嗔恚。为显示此之作用而说'此'等。

།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་ པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡང་བའི་སེམས་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཀུན་ཏུ་བྱུང་ན་སེམས་ལ་གདུང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལ་གདུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་རྗེས་ སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཡང་གདུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་ཕོངས་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གང་དང་ཡང་རིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ དེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ལས་སུ་བཤད་དོ།།གཏི་མུག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཏི་མུག་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དང་།ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བདག་ཉིད་རྙེད་པར་ དེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ།།དེ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་གི་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། །ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་། །འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཁེངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ང་རྒྱལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ སྙམ་པ་ལ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འདི་ནི་ང་སྟེ་འདི་ལྟར་མཁས་སོ། །འདི་ནི་ངའི་སྟེ་འདི་ལྟར་ཕྱུག་གོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདག་ཁེངས་ ཤིང་གཞན་དག་ལས་ལྷག་པར་རློམ་སེམས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མི་གུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་མི་གུས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། ། མི་གུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། མི་གུས་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་བླ་མ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་འགྱིང་ཞིང་། ལུས་དང་ངག་གིས་སྲིད་ཞུ་མི་བྱེད་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་གུས་པའོ།།འགྱིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདུད་པའོ། །སྲིད་ཞུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་ལྡང་བ་དང་། ཚིག་གིས་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟེར་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཚེ་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་ཁེངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཁེངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་། དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཐ་དད་དེ། ང་རྒྱལ་དང་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།

为了解释这个，说'触是乐'等，这个容易理解故未解释。对于'如何了知'的疑问，说'若有遍恼心'等。如是，若有嗔恨心，必定会生起痛苦和不悦。若生起这些，则心会受到折磨。若心受到折磨，由于随之而来的影响，身体也会受到折磨。因此，此人在一切威仪中都会处于痛苦和贫乏之中。
凡是怨恨心，与任何恶行都不会相距遥远。因此，如前所说，这就是解释为嗔恚业。对于'什么是愚痴'的疑问，说'愚痴是对恶趣等'。对恶趣等的无知，即是愚痴。关于'因果关系无颠倒'，希求善业果报和不欲恶业果报即是无颠倒性。为显示其业，说'此'等。
为了解释这个，说'其中烦恼、业和生的自性'等。烦恼自性、业的自性和生的自性是三种杂染。在这三种杂染中，由前前杂染作为因，获得后后杂染的自性，称为'彼生'。
其生起的所依应当如是了知：如是，若有愚痴则会生起邪解等杂染，若无愚痴则不会生起。对于'什么是我慢'的疑问，说'我慢'。
为了解释这个，说'我慢'等。一切我慢都依于萨迦耶见而生起。其本质是心高傲的本质。对于'为何说我慢依于萨迦耶见'的疑问，说'如是于诸蕴'等。
如是，于诸蕴上增益为我或我所自性后，认为'这是我，如是我聪明'，'这是我的，如是我富有'等差别，心生傲慢，认为胜过他人。因此说我慢依于萨迦耶见。为显示其业，说'彼不恭敬'等。其业是不恭敬和作为痛苦生起的所依。
对于'什么是不恭敬'的疑问，说'不恭敬是对诸上师'等。对阿阇黎等上师们，以及其他具德人，傲慢而不以身语承事，即是不恭敬。'傲慢'是指不谦逊。'不承事'是指身不起立，语不说'您好'等话语。
对于'什么是痛苦生起'的疑问，说'痛苦生起是'等。此处所说的痛苦生起，是指来世的生起。为显示其差别，说'彼虽于心高傲自性无差别'等。虽然在心高傲的自性上无差别，但由其因的差别而分为七种，以'我慢、过慢'等显示其差别。

།ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་ལ། རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པས་དམའ་བ་བས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རིགས་ལ་སོགས་པས་དམའ་བ་བས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ། རིགས་ལ་སོགས་པས་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རིགས་ལ་སོགས་པས་མཚུངས་པ་བས། གཏོང་བའམ་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ།རིགས་ལ་སོགས་པས་ཆེ་བ་ལ་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རིགས་ལ་སོགས་པས་ཆེ་བ་བས་ཀྱང་། ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་ པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དུ་ན་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དང་པོ་ནི་ཆུང་ངུ་ལས་ལྟོས། གཉིས་པ་ནི་མཚུངས་པ་ལས་ལྟོས། གསུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་ལྟོས་ནས། བདག་ཁྱད་ཞུགས་པར་སེམས་པ་སྟེ། བྱེ་བྲག་གོ། །ཤེས་རྒྱ་ནི་འདིར་རི་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱའོ། ། ནོར་གྱི་སྒྲ་ནི་རྫས་ལ་བྱའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས། སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མིའི་ཆོས སོ།།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གང་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་བླ་མར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པའི་ ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་ཆེས་འཕགས་པ་བས་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་བདག་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ལ། བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོག་པའི་ང་ རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སུ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་འདིས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་།འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །དེ་དག་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ པས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས།དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞི་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于什么是我慢，说到'以种姓、学识和财富等比低劣者'等，就是对于比自己种姓等低劣的人认为自己更殊胜，或者认为与种姓等相等而心生傲慢，这就是我慢。对于种姓等相等的人，认为自己以布施或持戒等更殊胜，或者对于种姓等高胜的人认为自己在学识和财富等方面与之相等，如此心生傲慢，这就是过慢。对于种姓等更殊胜的人，认为自己以学识和财富等更殊胜，如此心生傲慢，这就是慢过慢。
这三种都是有事慢，因为它们都是从实有的种姓等而生。否则就与邪慢无差别了。第一种是对低劣者比较而生，第二种是对相等者比较而生，第三种是对殊胜者比较而生，认为自己更胜，这是它们的差别。这里的学识是指精通绘画等技艺。财的含义是指物质财富。
关于什么是我慢，所谓我慢就是对于五取蕴，从究竟义来说虽无我和我所，却执著为我和我所而生起傲慢心。关于什么是增上慢，所谓增上慢就是贪欲、嗔恚、愚痴等及由此产生的身语意业是人法，与此相对的禅定、等至等是超越人法的殊胜法，对于这样的殊胜法虽未获得却认为自己已真实获得而生起傲慢心。
关于什么是卑慢，所谓卑慢就是对于种姓等远远殊胜的人，认为自己仅仅稍微低劣一点而生起傲慢心。关于什么是邪慢，所谓邪慢就是虽具足非功德法，却认为自己具足功德而生起傲慢心。
为什么称为邪慢呢？所谓具足非功德是指破戒等，谁有这些谁就是具足非功德者。因此说'我具足功德'，虽无布施、持戒等功德，却如此承认自己具足功德，因此由于无有实事故称为邪慢。虽然是过失的基础，但因为它们不是功德，相对于功德来说，确实是无实事。'由于无实事'的意思就是'由于无有基础'。
关于什么是见，对于'所谓见'等的解释，虽然已作了见的解释，但仍是前面那样，即与身见等五见相联系，因为这里是烦恼的语境。

།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའམ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་འདི་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ། བདག་གི་རྣམ་པ་དང་། བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ། བདག་དང་བདག་གིར་སྔར་བཟུང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཆད་པའི་རྣམ་པའམ། རྟག་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །འཛིན་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་གཏང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མཐའ་གཉིས་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་གང་གི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཕ་མའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ལྟ་བ་གང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ་ དེ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ཆེས་སྡིག་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མཆོག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། གཙོ་བོ་དང་དམ་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པས་མཆོག་གོ། །གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །ལྷག་མ་མེད་པས་གཙོ་བོའོ། །མཚུངས་པ་མེད་པས་དམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་འདག་པ་དང་འགྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ།སྡིག་པའི་དྲི་མ་འཁྲུ་བས་འདག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོལ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། བདེན་པ་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐེ་ཚོམ་མོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གལ་ ཏེ་བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ལས་དོན་གཞན་ནོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གཉིས་ རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་གཉིས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཞི་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是烦恼的本性，不应执取世间的正见或无漏见。若问为何要作此区分，虽然这些在烦恼性和分别方式上没有差别，但由所缘的差别和行相的差别而互相有别。
若问什么是身见，身见是对五取蕴以我的行相和我所的行相来见。有漏的诸蕴称为取蕴。
若问什么是边执见，边执见是对五取蕴中先前所执的我和我所，后来以断灭的行相或常住的行相来见。先有执著的见解即是边执见，这是说要先有身见。二边见即是边执见。
若问什么是邪见，邪见是否定布施、供养、火祭、善行等因的特征，否定异熟果报、此世他世果报的特征，否定父母的作用，以及否定阿罗汉等实有之事的见解。因为这是一切见中最为罪恶的，所以称为邪见。
若问什么是见取见，见取见是对五取蕴以最胜、殊胜、最上、最妙的行相来见。因为至高无上故为最胜，因为超越其他故为殊胜，因为无余故为最上，因为无与伦比故为最妙。
若问什么是戒禁取见，戒禁取见是对五取蕴以清净、解脱、出离的行相来见。因为能洗涤罪垢故为清净，因为能解除烦恼束缚故为解脱，因为能到达涅槃故为出离。
若问什么是疑，疑是对诸业、诸果、诸谛、三宝生起犹豫。为显示其行相，说是心有二意。这容易理解故未详说。
若想：'若是心有二意即成为智慧'，则说此与智慧有不同的自性。智慧是完全分别的本性，而此是趋入两种行相，因此与智慧是不同的。
为了与下文相连，说已经解说了六种烦恼，这只是表达连接的意思。
为了显示随烦恼，说到忿怒、怨恨等。二二者是指成对的两种，因此是从基础上显示两种行相。

།ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འཕྲལ་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲོ་བའོ།།ཁྲོ་བ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལ་གདགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་གུད་ན་མེད་དོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་གདགས་སྙམ་པ་ལ། འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མི་ལྡོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཀྱིས ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲོ་བ་ཞེས་གདགས་སོ།།དེའི་ལས་ནི་ཆད་པས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྲོག་ཆགས་དང་། ཡུལ་དུག་དང་། མཚོན་ཆ་དང་། ཚེར་མ་ ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆད་པས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་འབུལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ། །སོགས་པ་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྲོས་པ་ཞི་ནས་བདག་ནི་མི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱས་ཀྱི་གལ་ཏེ་བདག་གིས་འདི་ལ་ཤ་མ་བླན་ན་གསོན་པའི་མི་གྲངས་ཏེ། མིར་ཡང་མི་བརྩིའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མདུད་པར་འཛིན པའི་བདག་ཉིད་ཤར་གཉེར་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མི་གཏོང་བར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མི་བཟོད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་མི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །མི་ བཟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་འདོད་པ་ནི་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཁྲོ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་ གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།འཆབ་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཆབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གླེང་བ་པོ་གང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་ བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲོ་བ་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་གླེང་བ་པོ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་གླེང་བའི་དུས་ཤེས་ནས་ཁྱོད་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཤིང་།གླེངས་ན་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཆབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་སྙམ་པ་ལ། འཆབ་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་འཆབ་པ་ནི་མཁྱུད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི འགྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ནི་སྐྱེ་བོའམ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་མཁྱུད་པའི་མི་ལ་འགྱོད་པ་སྐྱེའོ། །འགྱོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་མི་བདེ་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་རེག་པར་མི་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །འཚིག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཚིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་བརླང་པོ་ཞེར་འདེབས་པ་ནི་འཚིག་པའོ། །ཚིག་བརླང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་བརླང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཚང་འབྲུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེ་གཅོད་པ་དང་དྲག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚིག་བརླང་བའོ། །དྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇེབས་པའོ། །ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེར་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

思考什么是忿怒，为此说'所谓忿怒'等。对当下造作损害之事而住，心生恼害之心，此即忿怒。此忿怒以恼害为自性，与瞋恚并无差别，然而是瞋恚某些特定状态的安立。如是，它属于瞋恚的部分，除此之外别无他物。
思考在何种状态下安立，为此说'对当下造作损害之事而住'等。只要不停止造作损害，对有情与无情之境，心生恼害之心，即安立为忿怒。其业用即是作为惩罚等的所依。'有情与无情之境'是指有生命的对境、毒药、武器、荆棘等的意思。'惩罚'是指强迫交付财物。'等'字是指杀害、捆绑等。
思考什么是怨恨，为此说'所谓怨恨'等。为了解释这个，说'在忿怒之后'等。忿怒平息后，想到'我是这样的人，他对我造作如此损害，如果我不报复他，就不配称为活人，也不能算作人'，如此心结不解，具有皱眉相的状态，不舍弃而持续生起，这就是怨恨。
为显示其业用，说'此是作为不忍的所依之业'。此业即是不忍的因。为显示不忍，说'对加害者不加思考'等。想要报复加害即称为不忍。为显示此是假立有，说'此亦如忿怒'等。这个容易理解故未详说。
思考什么是覆藏，为此说'所谓覆藏'等。为了解释这个，说'由贪欲、瞋恚、恐惧等驱使'等。当知道是由具有利益心的谏者，即不会因贪等而行非理之事的谏者，在谏诫时说'你做这样的事'而谏诫时，由愚痴分所摄，生起掩藏过失，这就是覆藏。
思考此为何属于愚痴分，为此说'覆藏是属于愚痴分'等。如是覆藏是掩藏的行相，因此属于愚痴分。为显示其业用，说'此有追悔'等。为解释这个，说'此是法性'等。这是众生或诸法的自性，如是覆藏罪过的人会生起追悔。追悔必定与不悦相应。因此与不悦相应时就不能安住。
思考什么是恼害，为此说'所谓恼害'等。粗恶语言的诽谤即是恼害。为显示粗恶语言，说'所谓粗恶语言'等。以挖掘过失的方式伤害和猛烈的言语即是粗恶语言。'猛烈'是指尖锐。为显示诽谤本身，说'诽谤的性质是'等。

།སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་ཞེར་འདེབས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེར་འདེབས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཚིག་བརླང་པོ་ཟ་བ་དང་འདྲ་བས་ཚིག་བརླང་པོས་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་ བརྗོད་དོ།།འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཁྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་འགྲོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ ལྟར་གང་ཟག་གང་ཞེར་འདེབས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་དཀའ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཞེར་འདེབས་པ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཕྲག་དོག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཕྲག་དོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འཐོབ་པ་དང་བཀུར་ སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རང་གི་འཐོབ་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་གཞན་དག་གི་འཐོབ་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་རིགས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་ནས། ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་ པ་མི་བཟོད་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྲག་དོག་གོ།།རྣམ་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་གནས་ལ་ཁྱབ་པར་འཁྲུགས་པས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་ན་གཉི་གའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སེར་སྣ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སེར་སྣ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེར་སྣའོ། །སྦྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བ་རྣམས་སེམས་གང་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རམ།ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའམ་མི་འདོད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། འདི་ལྟར་སེར་སྣ་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའམ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར གཏོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སེར་སྣའོ། །འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མི་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལྷག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སེར་སྣས་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་པའོ། །སྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། སྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ སྨྲས་ཏེ།རྙེད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་གཞན་དག་སླུའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གནས་ལ། གཞན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྱུ་སྟེ། སླུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་འདུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་འདུས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་འདུས་པ་ལ་གདགས་སོ།

这是从心所生起的诽谤性质，因此称为诽谤。其本质就是诽谤性。因此，这个心所就像说粗暴语言一样，用粗暴语言来诽谤的声音来表达。
为了说明这是假立的存在，所以说'这也是与嗔恨'等。以嗔恨和怨恨为前导，是嗔恨和怨恨的因。其余的容易理解故未解释。
为了说明其业用，说'这是产生语言恶行的作用'。这容易理解故未解释。为了说明另一种业用的理由，说'因为与具有这种性质的补特伽罗相处困难'。
如此，任何具有诽谤性的补特伽罗都难以共处，因此诽谤具有不能安住的作用。
关于什么是嫉妒，说'嫉妒是'等。为了解释这个，说'对获得和恭敬极为贪著'等。
由于对自己的获得和恭敬极为贪著，观察到他人的获得、恭敬、种姓、戒律等功德的殊胜，属于嗔恨分类的不能忍受而生起内心扰动的心态，这就是嫉妒。
为了说明其行相的成立，说'由于遍及自处而内心扰动'。这容易理解故未解释。
为了说明其作用，说'不悦'等。因为与意乐相应，又因为以不悦为前导是不能安住的，所以说具有两种作用。
关于什么是悭吝，说'悭吝是'等。与布施相违的心的执著，这就是悭吝。
为了说明布施，说'已得的事物'等。对于已经拥有的法、财物和智慧的事物，为了断除或利益他人，不论愿意与否而行布施，这就是布施。
关于如何与布施相违，说'因为有此则无布施'等。如此，有悭吝则无布施，因此说与布施相违。
为了对此作另一种解释，说'贪著利养和恭敬'等。对利养、恭敬或生活资具贪著，属于贪欲分类的心的执著，以及不愿舍弃的特征，这就是悭吝。
为了说明其作用，说'这是'等。为了解释这个，说'资具未减少是'等。多余的不需要的资具被悭吝所积聚，这就是此处所说的资具未减少。
关于什么是谄诳，说'谄诳是'等。为了解释这个，说'对利养和恭敬极为贪著'等。
由于对利养极为贪著，以'要欺骗他人'的想法，实际上处于一种戒律和种姓等状态，却显示为另一种状态，这就是谄诳，即欺骗的意思。
为了说明这是假立的存在，说'这是贪欲和愚痴和合'等。如此，由贪欲和愚痴和合而显示不真实的功德，因此安立于这两者的和合。

།དེ་བས་ན་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་ཉིད་ དུ་ཡོད་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མེད་དོ།།འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོག་པས་འཚོ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་ལས་ནི་ལོག་པས་འཚོ་བའི་སྒྱུ་ཉིད་དོ། །གཡོ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཡོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་ཉེས་པ་རྣམས་མཁྱུད་པའི་ ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་གྱ་གྱུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཡོའོ།།ཐབས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རང་གི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་གིས་གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་རང་གི་ཉེས་པ་མཁྱུད་པའི་ཐབས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྙམ་པ་ལ།དེ་ཡང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། གཏམ་རླུང་བསྐུར་བ་དང་། གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་ བྱེད་པའོ།།གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་ན་གཞན་གྱིས་ལན་འདེབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཏམ་རླུང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏམ་དེ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའོ། །གསལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བྱས་སོ་ཞེས་ནོག་ནོག་པོའི་ཚུལ་དུ་སྨྲ་ བའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཅི་དྲིས་ཀྱང་བདག་གི་ཉེས་པ་མི་སྨྲ་བ་དང་། གསལ་པོར་མི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འཆབ་པ་དང་འདིའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཡོ་ནི་གཏམ་རླུང་བསྐུར་བ་དང་། གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ཏུ་འཆབ་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འཆབ་པ་དང་ཐ་དད་དོ། །འཆབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་གསལ་པོར་མཁྱུད་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟུར་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིའི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ནས་ཆགས་པ་དང་གཏི་མུག་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ཉེས་པ་མཁྱུད་པའི་ཕྱིར། གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་པས་དེ་གཉིས་འདུས་པ་ཉིད་ལ་གདགས་སོ། ། འདིའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཡོ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཡོ་ནི་ཡང་དག པའི་གདམས་ངག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་ཐོབ་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པར་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་དག་གཡོ་མེད་པ་དེ་དག་བླ་མ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལུང་འབོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། རྒྱགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་རྒྱགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་བདག་གི་དབང་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱགས་པའོ། །བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རིགས་དང་ནད་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་ལ་སོགས་པ་ མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་སེམས་རང་གི་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་མི་རྙེད་པའི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་དེ་བདག་གི་དབང་དུ་བྱེད་པས། ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་སེམས ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱགས་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ འཚེ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

因此，如同嗔恨等一样，是假立而有，并非实有。为了说明它的作用，所以说'是以邪命为依止的作用'。它的作用就是邪命的欺诈。
若问何为诡诈，说'诡诈是'等。任何为掩盖自己过失的方便所摄的心的欺诈性，即是诡诈。
若问何为方便，说'掩盖自己过失的方便是'等。以任何方式使他人迷惑，即是掩盖自己过失的方便。
若问为何要使他人迷惑，说'那也是转移话题'等。转移话题、散布谣言、不明确表态，这些就是使他人迷惑。
'转移话题'是指被问及时以其他话题回答的意思。'散布谣言'是指将话题转向他处。'不明确表态'是指含糊其辞地说'我做了'。
这表明无论被问什么都不说出自己的过失，采取不明确表态的方式。
为了说明遮覆与此的区别，说'因此'等。如是，诡诈是散布谣言和不明确表态，而不是单纯的遮覆，因此它与遮覆不同。遮覆是明确地掩盖，而不是用方便。'旁敲侧击'即是说不用方便的意思。
为了说明它的假立性，说'此是'等。由于对利养恭敬的过度贪著，为了掩盖由贪和痴这两者所生的过失而使他人迷惑，所以假立于这两者的结合。
为了说明它的作用，说'此是'等。为了解释这个，说'正确的教诫是'等。诡诈会障碍获得如理作意的正确教诫。如是，诡诈能障碍获得如理作意的正确教诫是合理的，因为对那些无诡诈者，上师们会给予正确的教授。
【第四品】若问何为傲慢，说'傲慢是'等。由于对自己的圆满过度贪著而产生的特殊欢喜，使心为我所控的，即是傲慢。
若问何为自己的圆满，说'对种姓和无病'等。种姓等殊胜的任何方面，即是自己的圆满。
若问何为极度欢喜，说'极度欢喜是'等。欢喜的某种特殊状态称为极度欢喜。
若问执著是什么样的，说'以欢喜的特殊状态'等。以欢喜的特殊状态控制心，使不能趣入善法行为的欢喜特殊状态控制其心，成为执著，这就是心的执著。
为了说明作用，说'此是'等。它的作用是一切烦恼和随烦恼的因，因为从傲慢会生起一切烦恼和随烦恼。
若问何为害，说'害是'等。

།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་བསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་བརྡེག་པ་དང་བསྡིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཚེ་བས་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ།།རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། འདིས་བསད་པ་དང་བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདི་ བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་འདི་གཉིས་ནི་དེའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ལས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་བདག་ལ་མི་མཛེམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་ བའི་ཕྱིར།ལས་དེ་དག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྡིག་པའི་ལས་གང་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་མི་འོས་ཤིང་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ལ། ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེས་མི་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་ངོ་ཚ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ངོ་ཚ་ ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའོ།།ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྲེལ་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་ པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།བདག་ལས་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེས་མི་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གྱུར་པའོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདི་གཉིས་གདགས་ཏེ་རང་གི་རྒྱུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གདགས་ཞེས་བསྟན་པའོ།། །། རྨུགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་རྨུགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བློང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྨུགས་པའོ། །བློང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བློང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བློང་བའི་དངོས་པོ་ནི་བློང་བ་ཉིད དེ།འདི་ལྟར་དེ་དང་ལྡན་ན་སེམས་བླུན་པའི་ཕྱིར་བློང་བར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་དང་ཕྱིར་བློང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཏི་མུག་གི་ཆ་ལ་བཏགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྒོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྒོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒོད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་རྣམ་ པར་ཞི་བ་ནི་ཞི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཞི་བའི་སྒྲ་ནི་ཞི་གནས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་མཐུན་པ་སྔོན་དགོད་དགོད་པ་དང་དགའ་དགའ་བ་དང་རྩེ་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སེམས་ རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྒྱུའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ལ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།

为了解释这个，说到'以杀害、捆绑、殴打、威胁等各种方式'等词。以杀害、捆绑等各种方式伤害众生即是损恼。
关于什么是损恼，说到'以杀害、捆绑等方式损恼众生'等词。这个容易理解故未作解释。
为了说明这是假立的存在，说到'这是属于嗔恚分'等词。这是属于嗔恚分，对众生无悲悯和心性粗暴这两者都属于它的同类。
为了说明业，说到'对众生损恼的业'等词。这个意思仅是约定俗成而已。
关于什么是无惭，说到'无惭是对过失不自责'。
为了解释这个，说到'明知这些行为不当却仍然'等词。对于想要做的恶业，明知不应该做且不适合自己，但即便如此也不避讳这些过失的，就是无惭。这是惭的对立面。
'明知'就是'看到'的意思。
关于什么是无愧，说到'无愧是'等词。
为了解释这个，说到'这些与世间和教法相违'等词。明知自己所做之事与世间和教法相违，却仍然不避讳做恶的，就是无愧。这是有愧的对立面。
为了说明这两者的业，说到'这两者'等词。这两者的业是作为一切烦恼和随烦恼的助伴。
为了说明假立的存在，说到'贪欲、嗔恚'等词。一切不善行生起的因即是贪欲、嗔恚和愚痴，这两者(无惭无愧)就假立于这些之上，没有自己独立的因。其中贪欲和嗔恚不可能同时生起，所以要根据相应的情况来假立。
关于什么是昏沉，说到'昏沉是'等词。心不堪任用和迟钝性就是昏沉。
关于什么是迟钝性，说到'迟钝性是'等词。迟钝的状态就是迟钝性。如此，具有这种性质时心变得愚钝，因此成为迟钝，无法理解所缘，所以称为迟钝性。
为了说明业，说到'这是烦恼'等词。这个意思仅是约定俗成而已。
为了说明这是假立的存在，说到'假立于愚痴分'等词。这个意思容易理解故未作解释。
关于什么是掉举，说到'掉举是'等词。心不寂静的状态就是掉举。
关于为什么，说到'寂静是止'等词。如此，寂静一词是指止，与之相违的就是不寂静。这是由贪欲相应的追忆往昔的嬉笑、欢喜、游戏等而导致心不寂静的原因。
由于特征的词语也是不寂静的原因，所以将不寂静称为掉举。

།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ལ་ དེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ།།མ་དད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་མ་དད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དད་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མ་དད་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེ་ལོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། མ་དད་པ་ ནི་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་ངོ་བོ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། འདོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ལེ་ལོའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ལེ་ལོ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་ ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཉལ་བ་དང་། སྙེས་པ་དང་འཕྲེས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་མེད་པ་གང་ ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། སྙེས་པ་དང་། འཕྲེས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེ་ལོའོ། ། ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །བག་མེད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བག་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གིས་ཟིན་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ སེམས་མི་ལྡོག་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དགེ་བ་ལ་གོམས་པར་མི་བྱེད་དེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ལེ་ལོ་དག་ལ་བག་མེད་པ་བཏགས་སོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ དང་དགེ་བ་འགྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།བརྗེད་ངས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བརྗེད་ངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗེད་ངས་པའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་ སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདིས་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་གཡེང་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་གིས་དམིགས་ པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ།།བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལས་ སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྲིད་པ་དེ་དག་ལ།ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གདགས་པར་བྱའོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་ བྱེད་དོ།།ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ལ་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཤེས་རབ་གང་གིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ།

为了说明业，所以说'是能障碍止的业'等。止即是三摩地，它能障碍彼。
关于何为不信，说'不信'等，即是对业等不信任，与信相违的法即是不信。
关于为何它是信的相违品，说'信'等，此义仅是约定俗成。'不信是与此相反'等也容易理解故未解释。
为了说明业，说'是懈怠所依的业'。为了解释它，说'不信是因为对修行无欲'等。如是，只要对某事物未生起信任和欲求，就不会对修行生起欲求，因此它的业就是懈怠的因。
关于何为懈怠，说'懈怠是对善法心不踊跃'等。为了解释它，说'依于睡眠、饱食、安逸之乐，属于愚痴分，对身语意的善业心不踊跃'。即依于睡眠之乐、饱食和安逸之乐，属于愚痴分的身等善业心不生起踊跃，这就是懈怠。
为了说明业，说'此'等，即能障碍对善法的踊跃。
关于何为放逸，说'放逸'等，即被贪等所执时，对贪等烦恼心不回转，对治贪等的善法也不修习。放逸是假立于贪、嗔、痴、懈怠等。
为了说明业，说'此'等，即是不善增长和善法减损的因。
关于何为忘念，说'忘念'等，即与烦恼相应的念即是忘念。为了说明业，说'此'等，因容易理解故未解释。
关于何为散乱，说'散乱'等。为了解释它，说'此能使心散于种种，故为散乱'。即此能以多种方式使心散乱于所缘，故为散乱心。
为了说明假立，说'由彼等贪嗔痴'等。即由贪等引导心离开三摩地所缘而外散者，随其相应而假立为散乱。
为了说明业，说'此'等。因散乱心无离贪性，故能障碍离贪。
关于何为不正知，说'不正知'等，即烦恼性的智慧称为不正知。为了说明烦恼性的智慧，说'于身语心行'等。即以何智慧于来去等身语心行不知而起，那就是烦恼性的智慧，这就是不正知。

།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཤེས་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ནི་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འགྱོད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྨད་པ་བྱས་པས་འགྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དངོས་པོ་གང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དེ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་སྨད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་འགྱོད་པའོ། །འདིར ངན་པར་བྱས་པའི་དངོས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་མི་དགའ་བ་དང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྱོད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སེམས་གནས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཏེ།དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །གཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་གཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་དབང་གིས་དམིགས་པ་ལ། སེམས་རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་ སྟེ་གཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་འཛིན་མི་ནུས་པའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གང་གིས་ལུས་འཛིན་པ་དེ་རང་དབང་མེད་པར་གང་ལས་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དོ། །སྡུད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་སྡུད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་སྡུད་པའོ། །འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པ་སྨོས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །སྡུད་པ་སྨོས་པས་ནི་ རྨུགས་པ་ལས་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆ་ལ་གདགས་པས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ཤོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉལ་བ་ནི་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ཅི་ཡིན་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྟོག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི ཕྱིར།ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བརྗོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་པ་ནི་དོན་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ སྙམ་པ་ལ།སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་པ་ནི་སེམས་ཀུན་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ལ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་འཇུག་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ བར་འགའ་ནི་སེམས་དང་སེམས་པ་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཅི་ཡང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའོ། །བར་འགའ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སེམས་གཉིས་ལ་གདགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སེམས་པ་དང་ཤེས་ རབ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་ན་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་རྟོག་པ་གདགས་པར་བྱའི། སེམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་དབང་གིས་སེམས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་ པར་འགྱུར་རོ།།འདིའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་སེམས་རྩིང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྩིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྩིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་ལོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཆེ་ལོང་ནི་རྩིང་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་ པོ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིན་གྱི།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明业，所以说'由于不知何为应做与不应做'等。不具正知就是对于应做与不应做之事不加观察，因此这种行为就是堕罪的因。
关于何为追悔，说'追悔是心中的执著'。为了解释这点，说'因做了应受呵责之事而追悔'等。某事本应如实去做，而当以其他方式去做时，即称为恶作。其中，对所作之事的呵责，从真实义来说就是追悔。在此，对于恶作事物对境的心不喜悦与执著，即是追悔，因为这是心所的场合。
为了说明业，说'这是'等。心的安住即是三摩地，对此造成障碍。关于何为睡眠，说'睡眠是'等。为了解释这点，说'趣入是趣入所缘'等。由于其力量使心对所缘失去自主而趣入，称为睡眠。
为了对此作另一解释，说'是不能自持身体的心的趣入'等。即是由于某种心的趣入使身体保持不能自主的状态。为了说明收摄，说'心的收摄是'等。当眼等诸根门的诸识不生起时，即是收摄。说'趣入不自主'是为了显示与三摩地的区别。说'收摄'是为了显示与昏沉的区别。
为了说明假立的存在，说'由于安立于痴分，故属于痴分'，这只是约定俗成的说法而已。为了说明业，说'有使事业失坏的所依之业'，因为睡眠会使事业衰损。
关于何为寻，说'寻是'等。以'这是什么'等方式寻求的行相，具有慧与思差别自性的言说，即是寻。为了说明意言，说'意的言说是'等。这容易理解故未作解释。为了说明言说的自性，说'言说是表达义'，意即表达心的内容之意。
关于思等如何成为其自性，说'思与慧的差别'等。如是，思的自性是使心动摇，慧则是观察功德与过失的行相。由于这二者的力量使心趣入，因此有时安立寻于心与思二者，即是无所觉察之时。有时安立于慧与心二者，即是有所觉察之时。
为了对此作另一解释，说'或者唯安立于思与慧二者'等。或者应当唯将寻安立于思与慧二者，而不安立于心，因为由慧与思的力量，心才会以觉察或不觉察的行相而趣入。
为了说明此之异名，说'即是心的粗重'，这容易理解故未作解释。关于何为粗重，说'粗重即是粗略'等。粗略就是粗重性，因为只是寻求事物的大概，而不是寻求细节。

།རིགས་པ་འདི་གཞན་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་ཡང་སེམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དཔྱོད་ པ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་སྔར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པའི་དོན་ལ་འདིའོ་ཞེས་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་སེམས་ཞིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ནི་རེག་པར་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་རེག་པར་གནས་པའི་རྒྱུ་དག་གོ།།འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་རེག་པར་མི་གནས་པའི་རྒྱུ་དག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། འདི་གཉིས་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པར་དབྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བཤད་དོ། །གཉིས་རྣམ་གཉིས་ཞེས་གང་སྨོས་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཉིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་གཉིས་ པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཉིས་པ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་དེ་དག་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་གཉིད་ནི་གཉིས་པ་གཅིག་གོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི་གཉིས་པ་གཅིག་ གོ།།འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་གང་ ཡིན་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྲོག་ཆགས་དེ་མ་བསད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་གིས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །གང་དག་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པ་ཡང་བདག་གིས་གཞན་ལ་ གནོད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ།།གང་གིས་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཐབས་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་མཐའ་དག་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྗེས་སུ་མཐུན པའམ་རྒྱུ་ལ་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་འདི་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱས་སོ།

为了向他人显示此理，故说'此理'等。为了显示彼义，故说'寻亦思维'等。如是，寻亦是慧与思维差别的本性，即是分别的意言。
若问为何称分别为寻，故说'即是分别意言'等。如是，对先前已了知的义，以'此是'的方式进行寻察的状态即是寻，因此寻称为细致思维。
为显示此二者的作用，故说'此二住触'等。即出离寻等是住触的因，欲寻等是不住触的因。
若此二者都是慧与思维的本性，为何要分别解说？故说'此二粗细'等。如是，此二以粗细分别，因此分别解说。
若问'二种二'所说的含义是什么，故说'二种二者'。为解释此义，故说'二二者'，即'二种二'的同义语。
若问此二是什么，故说'彼等'等。悔与眠是一对，寻与伺是一对。为显示此等有二种，故说'此四法有二种：有烦恼及无烦恼'。此义易解故未详释。
若问何者是有烦恼者，何者是无烦恼者，故说'于此未作不善'等。认为'未杀生，布施'等是不善，如是生起执著之心，此即是有烦恼的悔。与此相反即应知是无烦恼的悔。
二者若与有烦恼心相应，或由有烦恼心所引发者，即是有烦恼。与此相反即应知是无烦恼。
如是，寻若是欲寻等，彼等即是有烦恼者。若是出离寻等，彼等即是无烦恼者。
如是，寻察若是思维如何损害他人的方法，即是有烦恼。若是思维如何利益他人的方法，即是无烦恼。
若问其中何者是随烦恼，故说'其中悔眠'等。此义易解故未详释。
为总结品论全义，故说'如是于色声等六境'等。'乐意住'中，'住'字此处应理解为随顺或因。余义易解故未详释。
上述义理的总结，是为了便于忆持和掌握而作。

།དེ་ལྟར་སྐབས་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སྐབས་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འདི་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།གང་གི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ཅིག་ཅར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ཀྱང་དེའི་ཚེ། ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་དང་མང་པོ་ནི་མི་འབྱུང་ངམ་སྙམ་པ་ལ། ཕྱོགས་འདི་ཡོད་པའི་དབང་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དང་། མང་པོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ མང་པོ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་གཅིག་དང་ཕྲད་ ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། གལ་ཏེ་གཉིས་དང་མང་པོ་དག་གི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེའི་ཚེ་གཉིས་དང་མང་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ལྔ་རྣམས་རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ཅིག་ཅར་རེས་འགའ་ནི་རིམ་གྱིས་སོ། །དཔེར་ན་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་རླབས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གི་ དོན་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་རྟོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས།ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ས་ བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བས་ན་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཉིད་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟའི་རྐྱེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བདག་ཐོབ་པའི་ སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་གམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། ཆུ་ལ་རླབས་རྣམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དཔེ་འདི་ གང་ནས་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ།ཇི་སྐད་དུ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བོས་ནས་དཔེ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་ནི་འབབ་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ཆད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་ པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་ཟད་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །མདོར་བྱས་པའི་དོན་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུ་བོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁུངས་གཉིས་པ་འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་སྟེ། ཆུ་བོ་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ངས་དེ་མ་བསྟན་ཏོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཟབ་པའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕྲ་བའོ།

如是圆满完成此处所说后，为了说明其他内容，故说'应当如是思维'等。当眼识等五识同时遇到所缘缘时，是否唯从阿赖耶识生起一个识而不生起二个或多个识？为了说明此观点，故说'如有些人思维'等。经部等认为，由于二识或多识同时生起时无等无间缘，故唯生起一识，因为一个识不能作为多识同时生起的等无间缘。
为了说明第二种观点，故说'或无决定'等。若遇一缘则唯生一识，若遇二缘或多缘时则生二识或多识，此为前说。宗论者说'五识从根本识'等。五识随缘从根本识生起，或同时或次第。譬如随缘水中生起波浪，此为摄抄义。
为了解释词义，故说'五者'等。此义易解故未说明。什么是根本识？为何如是称呼？为说明此义，故说'因是五识种子所依'等。如是阿赖耶识是五识种子所依，又能执持诸趣生命，故阿赖耶识称为根本识。由从彼生故，彼即是种子所依，即是因。
为显示随顺缘起，故说'随何缘'等。此义易解故未说明。'获得'之词表示生起。'同时或非'表示同时与次第。对于如何同时与次第生起的疑问，故说'如水波浪'等。此义易解故未说明。
对于此喻从何处而来的疑问，故说'如对广慧菩萨所说'等。世尊呼唤名为广慧的菩萨后宣说此等譬喻。因以流注声说明。断以间断声说明。遍尽以尽声说明。其余摄抄义易解故未说明。
为成立阿赖耶识与河流相似性，故说'第二教证有偈颂'等。执取识深细，恒时流如河，一切种子依。为避免凡夫对阿赖耶识起我执，我未在凡夫众中宣说此义。因非凡夫境界故称深，因非圣者境界故称细。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལུང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མང་པོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་བསྟན་ནས། རིགས་ལས་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཅེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སོ་སོར་ངེས་པར་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དྲུག་པོ་དག་ནི་རིམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཅིག་པུ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དང་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། འགལ་བ་མེད་དོ། ། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་ལ། ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཅིག་ཅར་ཕྲད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་།ལྔ་ཆར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་འདི་ལ་ངེས་པའི་གཏན ཚིགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྣང་སྟེ།དེ་བས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡང་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཆར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་གཅིག་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྐབས་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་འདྲི་བའི་ དོན་ཏེ།དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་པ་དེར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤྱིར་བཏང་བ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུས་ཐམས ཅད་དུ་འབྱུང་བར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་གཏོགས། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འདོད་དོ།།སྤྱིར་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པའི་སེམས་ཅན་དག་ནི་ལྷ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སུས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ།།སུས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། དོན་མེད་པར་གནས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

如是首先以经典证明多个识同时生起后，为了也以理证说明，故说'如同识的所缘缘各别决定'等。如同眼等诸识的所缘缘各别决定，眼识的色以及如是耳识的声等，如是眼识等的等无间缘并不承许各别决定。如是，于眼识生起时，六识也次第作等无间缘事。如是六识次第乃至意识皆承许为等无间缘。因此，当遇到所缘缘时，即使从一个等无间缘也可生起二识或多识，无有相违。若不如是承许，则彼时等无间缘也无决定，虽同时遇到五识的所缘缘，却唯生一识而不生五识，对此应说何理由。如是于此全无任何决定的理由，是故若有所缘，或者五识皆当生起，或者一识也不生起。
为了另作其他机会，故说'今当说此'等，是问难的意思，此义易解故未释。宗论师说'意识生起'等。除无想等外，一切时中意识生起，是摄义的意思。为显句义故说'常时'等，此易解故未释。为遮除某些不许意识处，故说'此总说'等。虽承许意识一切时生起，然除无想有情、灭尽定与无想定二者、无心睡眠、无心闷绝外，承许意识生起。总说即是总的意思。别说即是特殊开许的意思。
若想'何为无想有情'，故说'其中无想有情'等。经中说'无想有情是诸天之一部分'，生于彼处诸心心所的灭除，即称为无想有情。谁于欲界修得无想定，彼即生于无想天中。谁于欲界修得灭尽定，彼即生于有顶天。无想有情无所了知，无义而住。若想'何为二定'，故说'二定'等，此易解故未释。若想'何为无想定'，故说'其中无想定'等。

།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་ལ་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐར་པའི་ལམ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། གསུང་རབ་འདི་ལ་ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་གང་གིས་འགོག་པ་དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ལྟར་རྫས་ནི་ མེད་དོ།།དགེ་བ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་མི་བྱའམ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སེམས་གཞན་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་སྔོན་དུ་བྱས་ནས། ཕྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཡང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གནས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་དེ་ལ་གདགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་མེད པའི་གཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་གནས་གཉིད་སྟུག་པོས་ནོན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་གང་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྙམ་པ་ལ། སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གློ་བུར་དུ་བརྣང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁམས་ཤེས་མ་མཉམ་པས་དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ལུས་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་གནས་མི་མཉམ་པ་དེ་ལ་སེམས་མེད་པའི་བརྒྱལ་བ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ལྔ་པོ་དག་མ་གཏོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་ མཇུག་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ། གང་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཐལ་བྱུང་དུ་འཆི་ བའི་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའོ།

已离第三禅贪欲而未离上界贪欲的瑜伽师，以解脱道为想，先起作意，所抑制的意识及与之相应的诸心所，在此经中称为无想等至。
为显示其建立，说'由此抑制故为抑制'，此义已如前说。
若问何为如是，则说'意识及其相应等'，即抑制意识及其眷属生起者称为抑制。此仅是某种特殊状态，并非如某些人所计度的实有。
若问善心一境性岂不称为等至，为何抑制心及心所称为等至？为此说'彼等至亦在心后'等。如是，等至能获得与心后生起其他心不相顺的状态，故抑制心及心所称为等至。
为显示第二，说'等'。
已离无所有处贪欲的瑜伽师，以寂静住想为先导的作意，所抑制的意识及眷属和染污意，即是灭尽等至。
'先起寂静住想'即先作'此住寂静'如是想，而后入定之义。
为显示此亦是假有，说'此亦如无想等至等'。如无想等至假立于身的特殊状态，此亦假立于彼之义。
若问无心睡眠如何？说'无心睡眠等'。即当身为沉重睡眠所压时，其间意识不生，故称无心。
若问无心闷绝如何建立？说'无心闷绝等'。由突然窒息，或由界不调，其间意识生起不顺，身体失调，于此不调状态假立无心闷绝。
为总结显示，说'除五种状态等'，此为总结之义，易解故未释。
为就意识而问，说'如是无想者等'。当离无想者等时，瑜伽师不会突然死亡的识从何生起？论师说'彼从阿赖耶识生起等'。
从无想等出定的意识，即从阿赖耶识生起，因为阿赖耶识具有一切识的种子。

།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་གོ་སླ་ བས་མ་བཤད་དོ།།ད་ནི་བདག་དང་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་དོ་ཞེས་གང་དམ་བཅས་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེས་དངོས་པོ་གང་ཅི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མེད་པའོ། །དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།འདིར་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཁུངས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས། དེའི་དམིགས་པ་དེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་འདྲི་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གང་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།གང་གི་རྒྱུར་གང་འདོད་པ་དེ་ཚོགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་ན། དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་གྱི་ཁར་མ་ལས་ པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་ཁོ་བོས་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དམིགས་པའི་ཁར་ལས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དོན་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་སྔ་མ་འགགས་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིའི་དོན་གྱི་ཁར་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འབྱུང་གི་།ཕྱིའི་དོན་ལས་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མ་ཚང་བ་བསྟན་ནས། འགའ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་རོ་དང་འདོད་པ་ཅན་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །འདི་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་དུ་མའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

为了与下文相连，说'转识是什么'等，因为这个意思容易理解所以不解释。
现在为了证明所立'我与诸法在转识之外是不存在的'，所以说'此转识'等。凡是转识即是分别，凡是被这分别所分别的一切事物都是不存在的。因此这一切众生唯是识而已，这是《摄论》的意思。
为了显示支分的意义，说'刚才所说的三种转识是什么'等。这个意思仅是表达而已。
为了显示分别的自性，说'以增益义相'等。其中三界的心和心所以增益义相而生起的，那些称为分别。
为了引用《辨中边论》为依据，说'如说'等。其中说'三界的心和心所是虚妄分别'。
对于为什么转识被称为分别的疑问，说'三种分别'等。如是阿赖耶识等及其相应的三种分别，所分别的器等事物在真实义中是不存在的。因此那转识即是分别，因为它所缘是不实有的。
对方不信外境说者的观点而问：'如何知道它的所缘是不存在的？'即问：'如何知道分别的所缘是无实体的？'宗派论师说'凡是某者的因是什么'等。
凡是认为是某者之因的，如果与集合不相违，则会生起，否则不会，这是如此的道理。识也会对幻等无实义生起，因此我知道识的生起不依赖于对境。
如果识的生起依赖于所缘对境，那么对于幻等无实义就不会生起识。
为了以总结的方式显示识的因相，说'因此与前已灭相似'等。如是识不依赖外境。因此从前已灭的相似相而生起识，而不是从外境生起，因为即使无外境此识也会生起。
如是首先显示了不完整性后，为了显示矛盾，说'对于非异义也有诸分别'等。对于同一事物，诸分别者的分别中显现味、欲、食等互不相同的相。
对此如果说：在同一事物上生起多种认识。为此说'一非'等。一个事物不可能成为互相矛盾的多种本性。如是因此应当了知，由于是增益相故分别的所缘是不存在的。

།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན པའི་ཕྱིར་འདིར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཚིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །དེ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དེས་ན་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། ། དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་རྣམ་པར་བཏགས་པ་དེ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ བས་ན་ཡུལ་ནི་མེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆུང་ངུ་དང་ཐུང་ངུ་དང་སྣང་བ་དང་བསྔགས་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྩ་བ་ཁ་བསྐང་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་འགྱུར དུ་དོགས་ནས་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ལས་བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་ན། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་ལས་བྱེད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་པ་ལ།འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འགྲོ་སྟེ།བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྐྱེད་ནུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་གཉི་ག་སྨོས་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་འདི་བྱས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་ པར་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་ཁ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཚིག་གཅིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དཔེར་ན་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་ཚིག་གཉི་ག་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་བྱེ་བྲག་དང་བྱེ་བྲག་གི་གཞིའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལར་ནི་ཚིག་གཅིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་དང་བྱེ་བྲག་གི་གཞི་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སའི་རྫས་དང་ཆུའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ཆུ་ལ་ནི་རྫས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་རྫས་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེའོ།།ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སྔ་མའི་གནས་སྐབས་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དེའི་འོག་མ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ གནས་སྐབས་འཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཕན་ཚུན་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་དོ།

为了说明结尾，在此说'暂且'等词。以无分别境的语言遣除增益边。为了遣除诽谤边而说'因此这一切唯识'等。
为了解释这个，说'因此'等词，即'所以'等。如是，以此自性分别执著我等诸法，就胜义而言是无。彼分别是有。因此境无而分别有，故一切唯识。
为了说明支分义，说'一切'等。三界及无为称为一切之声，此为语义。'唯'字是为了遮遣识外余境。'者'字此处非小、短、显、赞义，而是为了补足偈颂根本。
恐成为他人言词之漏洞而说'若一切唯识'等。若胜义中一切唯是唯识，若唯识之外无作者及作用，则应说根本识无任何作者加持，无作用如何生起种种分别。
对此宗义者说'具一切种子识'等。阿赖耶识以互相力用如是如是转变，无作者及作用亦生起彼彼分别，此为摄论之义。
注释者为说明支分义，说'于此能生一切法'等。如是阿赖耶识具有能生一切法之功能，故称具一切种子。
为说明说二差别之必要，说'识是'等。如是有非具一切种子之识，称为转识。故为区别于彼而作此具一切种子之差别。
除识之外，有人遍计胜论等为具一切种子，故为遮遣彼而说识。为对此作另一解释而说'或因一词有混淆故'等。
譬如'青莲花'，二词皆有混淆，成为差别与差别所依事，然非一切皆如是。有处虽一词有混淆亦成差别与差别所依，如'地物'、'水物'等。如是水无物之混淆，然说物为差别。
如是此处虽具一切种子定是识无混淆，然以识作差别。为说明其他支分，说'如是转变'等。与前位及相不同之变异为变，即获得能生彼彼分别之后位功能之相。
'以互相力'即由'如是'等说明。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་ཚེ་རང་གི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་གསོ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུས་ པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉི་ག་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སུས་ཀྱང་ བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུ་མ་དེ་དང་དེ་སྐྱེ་བར་གནས་སོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ད་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལས་མ་འོངས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྔོན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་འཕངས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་ནས།ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲེལ་བ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་དེས་མ་འོངས་པའི ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འཛིན་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཛིན་པར་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་སོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་རང་ཡོད་པས་གནས་པའི་གཟུང་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་ལྷག་པར་ ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུང་བར་འཛིན་པའོ།།གཟུང་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པར་འཛིན་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བྱུང་བའི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་བྱུང་བའི་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཏབ་པ་མ་འོངས་པའི་དེའི་རིགས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཉིས་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ལྟར་བག་ཆགས་དག་བཤད་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་ལུས་ཐ་དད་པར་འགྱུར། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་ལུས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཐ་དད་པས་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་རང་གིས་འཕངས་པའི་ལུས་སྐྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ན་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལས་ ཀྱི་བག་ཆགས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ།འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མེད་པར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱེད་དོ།

当眼等识为了完全恢复自身功能而生起时，阿赖耶识就成为具有特殊功能的因。阿赖耶识的这种转变又成为眼等识的因。如是，由于互相力量而二者都生起，因此阿赖耶识不需要任何加持就能产生种种分别念。
为了与下文相连接，此处说'在现在时'等。所说阿赖耶识与转识二者为因果关系，是就现在而言。
现在为了显示从现在时如何产生未来时，说'业习气和二取'等。阿赖耶识即前世业所引发的异熟识，当其穷尽后，由业习气和二取习气产生另一个阿赖耶识的异熟，这是《摄抉择分》的意思。
为了解释支分义，注释者说'福德和非福德'等。福德、非福德和不动的思即是业。这种业在阿赖耶识中产生成就未来身体的功能，这种功能称为业习气。
为了说明二取，说'二取是'等。执著所取和能取即是二取。
为了说明这二者各自的本质，说'其中离开识'等。除识之外执著有自性存在的所取，这是所取执。如此所取必定为识所取，这是能取执。
为了说明其习气，说'由过去二取'等。过去二取所熏习的、能生未来同类二取的种子，即是二取习气。
如是说明习气后，为了说明这二者的作用，说'由业习气差别'等。由善业习气产生人等不同趣类的不同身体，由不善业习气产生地狱等不同趣类的不同身体，如稻等不同种子生长不同苗芽。
其中二取习气与业习气所引发的身体生起时成为一切的助缘，如种子生长苗芽时土壤和水等成为助缘一样。
为了总结，说'如是不仅业习气'等。由业习气引发、二取习气助缘，从此语义可知：没有二取习气，仅凭业习气不能产生异熟。
以'因此'等说明此义。

།ཡང་ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་དག་ན་བསགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའི་ལས་དེས་ཚེ་འདི་ལ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕངས་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེའི་ཚེ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འདིར་མདོ་སྡེ་པས་ཕྱིར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དེ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གཉི་ག་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ལུང་དང་རིགས་པས་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཏེ་དེ་ཡོད་ན།འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དེ་དེ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་གྲུབ་བོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གང་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དབྱིངས་ནི་འདིར་རྒྱུའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་མཐུན་པ་ གཞན་དག་ཏུ་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པའོ།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་དེ་ལྡོག་པའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ།།འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །ཕུང་པོའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མའི་སྒྲ་ནི་ཆ་ལ་བྱའོ། །ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་། ཕུང་པོའི་ཆའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ཆ་ ཡོད་བཞིན་དུ།ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། བཅས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡོད་པ་ལ་བྱ་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བོང་མོ་བོང་ཕྲུག་བཅུ་དང་བཅས་པ་ལྷན་ཅིག་ཁལ་ཁྱེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པ་མེད་པར་ འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མི་སྲིད་དོ། །འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ།

为了解释其他支分，故说'前者异熟已尽'等。前世所积累的业，其业在今生产生异熟果报，当处于所投生期限的最后时，业的习气具有力量，那时具有二取习气，由于完全观察异熟果报，产生其他异熟，即阿赖耶识本身。因此除阿赖耶识外，无其他异熟。为了以偈颂义总结，故说'前者异熟已尽'等，此易懂故未解释。
此处经部师为了反驳，说'除眼等识'等。阿赖耶识存在，若是一切种子，则应说理由，此为语义。
宗派论师为了证成二者，说'由教理显有'等。如是在大乘阿毗达磨经中，世尊说：'无始时界及一切杂染法之处，彼若有，则有五趣，彼若有，则得涅槃。'因此阿赖耶识存在，且成立为一切种子。除阿赖耶识外，无始时界及一切杂染法之处皆不合理。此处界字表示因义，一切种子表示一切法之处义。
为显示理由，说'若无阿赖耶识'等，此易懂故未解释。为显示趣入与还灭二者自性，说'其中轮回趣入'等。与其他同类相续者即是轮回趣入。有余依涅槃界及无余依涅槃界即是轮回还灭。有余依即与蕴余俱。如是离蕴余即是无余依。蕴字指诸蕴，余字指分。分有二：烦恼分及蕴分。因此显示在有蕴分时断除烦恼分。
有字也见于'具'义，如说'母驴与十驴驹一起驮负'，此中说为有。若疑如何无趣入，说'其中除阿赖耶识外'等。所说'行缘识'者，除阿赖耶识外不可能有其他。无行缘识则趣入不合理。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ ཁས་མི་ལེན་པ་དེ་དག་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་རྟོག་སྟེ།དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་པ་ལྟ་བུའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ། དཔེར་ན་ མདོ་སྡེ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྲང་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་ནི་འགགས་ནས་ཡུན་ རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ནི་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་མིང་དང་གཟུགས་མཐའ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྒྱལ་གཞན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་གྱུར་དུ་དོགས་ནས། གལ་ཏེ དུས་ཕྱི་མ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་གི་དུས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ལས་ རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དུས་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ན། ཁྱོད་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་ བྱུང་བར་འདོད་ལ།སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན། སྔ་མ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་མ་ཡིན། མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་གྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་ བྲག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་གྱུར་ན། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གཞན་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཅི་དགོས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔ་མ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་སམ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི ཕྱིར་རོ།

对于'为什么其他识不能从行缘而生'这样的疑问，说到'如果不承认阿赖耶识'等。那些不承认阿赖耶识的人们认为识在不结生相续的情况下从行缘而生，比如像说一切有部所安立的那样，或者认为是由行熏习的六识聚，就像经部师那样。
针对第一种观点，说到'凡是诸行'等。不承认那些行是结生识的缘，因为它们已经灭去很久了。因此不是实有。非有不能成为缘。所以行不能成为结生识的缘。
为了显示这一点的其他过失，说到'在结生时'等。在结生时名色一切都存在，不仅仅是识，那么在结生时，说行只是识的缘而不是名色的缘，这是毫无道理的。
因此应该说行缘是名色，而不是识的缘。如果说别人不承认结生的名色以识为缘，那么就说'识缘名色是什么'。如果不这样承认，那么就应该说明识是名色的什么缘。
为了避免被他人的言词所趁，说到'如果说是后时的缘'。即结生刹那之后的名色是由识缘所生。对此，论主说'它与结生名色有什么差别'等。后时的名色与结生名色有什么差别，为什么你认为后时的名色是从识缘所生而前者不是，前者是从行缘所生而后者不是。
为了总结而说'因此行缘即是名色'等。因为名色没有差别，所以行缘即是名色，何必另外推测结生识支？为了总结前面的观点，说到'因此结生识'等，这只是表达的方式而已。
基于第二种观点，说到'六识聚的熏习'等，这也只是表达的方式而已。经部师不相信而问'为什么'，对此论主说'识'等。这样，识不能在自身产生异熟习气或等流习气，因为对自身起作用是相违的。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གཉིས་མི་སྐྱེད་ དེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ན་དེ་མ་བྱུང་ངོ་། །དེ་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བྱུང་བ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་མི་སྐྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་འགགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་འགྱུར། འདི་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སེམས་མེད་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་དང་ གཟུགས་མེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ ཐབས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ གིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་དོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལྡོག་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་ལྡོག་པ་ པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ལྡོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཙོ་བོ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་ནུས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ལས་གང་གི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་སྤངས་ན་འཁོར་བའང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ལྡོག པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་དེས་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ཇི་ལྟར་མི་ རུང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བ་ལ།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྤོང་ངོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གང་ གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མངོན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

对此有人认为'将在后来产生'这样想，因此说'也不是随后生起'等。对于随后生起的识也不产生两种习气，因为此时它尚未生起。因为未生起，所以它不是实有。若问当生起时将会产生，因此说'生起时也不是'等。对于随后生起的识也不产生，因为前识是产生习气的因，它是刹那性的，所以当时已灭。因此在何处产生习气？
为了显示这其中的另一过失，说'在无心等入等时'等。在无心灭尽等至等时，不可能生起被诸行熏习的心，因此将无以识为缘的名色。因无名色，所以从六处乃至老死都将不存在。因此轮回的流转将不存在，一切众生将不需努力而解脱。
如是破除他宗后，为了以总结方式显示自宗，说'因此无明缘行等'。由于如是他宗两种观点都不能成立轮回流转，所以无明缘行，由彼等所熏的阿赖耶识即是行缘。以阿赖耶识为缘，在结生时有名色等，此中无过失。
为显示还灭不应理，说'轮回还灭也'等。若无阿赖耶识，则轮回还灭不应理。若问为何不应理，说'轮回之因'等。如是轮回之因是业和烦恼。其中烦恼是主要因。若问为何彼等是主要，说'如是以烦恼力'等。如是以烦恼力，业能引生后有，其他则不能。如是能引生后有的业也是以烦恼力而有，非由他因。因此烦恼是主要的，是轮回流转的根本因。
因此断除彼等则轮回将还灭，其还灭非由他因。若问如是又将如何，说'无阿赖耶识'等。若不承许阿赖耶识，则不应理断除烦恼。因不信而问如何不应理时，成就论者说'现行烦恼或'等。此易懂故未释。
依第一分别，说'若谓断除现行'等。当瑜伽师入于道时，烦恼怎会现行，如是说断除现行是不应理的。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་ཚེ་ཡང་མི་སྤོང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཚེ་ན་ནི་གཉེན་པོ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ ས་བོན་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོས་སྤོང་ན།ཁྱེད་ནི་དེའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ཅི་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གླགས་སུ་འགྱུར་དུ་དོགས་ནས། ཅི་སྟེ་གཉེན་པོའི་སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ གཉེན་པོའི་སེམས་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དྲི་མས་དྲི་མ་བཀྲུར་མི་རུང་བ་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་ན་དེས་ཅིར་འགྱུར་ སྙམ་པ་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བ་ལྡོག་མི་སྲིད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ས་བོན་གྱི་གཞི་གང་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ཁས་བླངས་ན་དེས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གང་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་རྙེད་པའི་སེམས་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ དག་འབྱུང་བ་དག་གིས་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོས་སེལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ དེ་བསལ་ན་གནས་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་བོ། །དེ་ཐོབ་ནས་གང་གི་ཚེ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་བོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ལས་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པར་གྱུར་ པ་དེའི་ཚེ།ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། ཡང་འབྱུང་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཐུ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན། འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་དེ།དེ་ཉིད་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་འདོད་པར་བྱའི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

就第二种分别而言，说'因为住于断除彼之道'等，如是瑜伽师住于断除烦恼之道，因此在种子时也不断除。对于'为何'之疑问，说'因为在彼时除对治外未承许其他任何'等。如是，若烦恼种子所住之处由其对治断除，你们在彼时除对治外不承许其他任何。
恐有他人言词之机会，故说'若是对治心自身'等。若许对治心自身具有烦恼种子则不应理。如是，具有烦恼种子者成为彼烦恼之对治是不应理的，如同不能以垢除垢一样。
对于'若不断除烦恼种子将如何'之疑问，说'未断除烦恼种子者'等。只要未断除烦恼种子，轮回就不可能止息。为了以总结方式显示自宗，故说'因此必定'等。
因为如是无阿赖耶识则无任何种子之所依，故必定应承许阿赖耶识与异于彼之诸识俱生的烦恼及随烦恼为滋养自种子而熏习。若问'承许彼能成就何事'，故说'若得如力量般转起彼熏习'等。
当阿赖耶识被烦恼及随烦恼熏习时，因此若得具力之诸熏习转起，则从名为阿赖耶识之成为因的特殊所得之心自身所生起的诸烦恼及随烦恼，其种子住于阿赖耶识者，由与名为阿赖耶识者俱生的烦恼对治而除遣。如是若有阿赖耶识则能成就断除烦恼。
若除遣彼烦恼种子，则由彼处亦不生诸烦恼，因此获得有余涅槃界。获得彼已，当先前业所引之寿命尽时，由无结生相续故，获得无余涅槃界。
若谓'虽已断除诸烦恼，若有业则将与他生结生相续'，故说'虽有业'等。当诸烦恼断除时，虽有业，由无俱有因故，无再生结生相续之力，因此彼时不与他生相续。
为显示自宗之总结故，说'如是若有阿赖耶识'等。因为如是若有阿赖耶识，则有轮回之趣入与还出，非为他故，除眼等诸识外别有阿赖耶识，应许唯彼为一切种子，必定不应承许其他。

།རྒྱ་ཆེར་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོའི་བཤད་སྦྱར་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་བྱས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ་སྟེ་ཐ་མ། འོག་ མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཅིག་ལ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ གང་གིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གང་གིས། དངོས་ཅི་ཡང་རུང་བ་གང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོར་བརྟག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ནང་གི་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མཐའ་ཡས པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཉིས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་བརྟགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནང་གི་དངོས་པོའམ། འོན་ཏེ་ཕྱིའི་ དངོས་པོའམ།ཐ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་ཡིད་མ་ཆེས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་ཏེ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རོ་དང་འདོད་པ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ ན་སྟག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟག་འོངས་སོ་ཞེས་ཐོས་ནས།དཔའ་བོ་དང་སྡར་མ་ལ་སོགས་པ་རྒོལ་འདོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གཅིག་པའི་མེད་པ་ལ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་རུང་ངོ་། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ ཀྱི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁུངས་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཞན་དབང་གི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།

广大的观察即是五蕴的释论，由上座智坚所作而了知。第五品即最后。为了与下文相连，说'如果这些唯是识'等，这是容易理解的所以未作解释。宗派论师说'唯识性中安立三自性故无相违'等。
如是唯识性中安立彼等三自性，因此此处与经无相违。对于一中安立三性不信而问如何时，宗派论师说'任何分别'等。任何分别，任何所分别的事物，彼等一切应视为遍计所执自性，如是彼亦无事，此是本论之义。
注释者为显支分义故，说'以内外事物分别差别'等。如是有些所分别是内的，有些是外的，因此以其差别显示分别无边故，论师说'任何分别'。为显第二支分义故，说'任何所分别事物'等。若是内事物所分别，或是外事物所分别，乃至佛法所分别，彼等皆应视为遍计所执自性。
恐有人不信，故论师说遍计所执自性之因相即'彼无'。为解释此义，说'任何分别境之事物'等。如是唯于一身等事物，以贪欲者等差别而生多种互不相应分别，如见无虎而闻'虎来'，勇士与怯者等生起战斗欲及恐惧等。
若想事物自性即如是转变，故说'于一事物无'等。彼一事物不应成为互不相应多种自性。彼无亦不应如是。为总结故，说'是故此等一切'等。由于如是分别境无事，故此一切世间唯是分别，因为是分别境增益的自性故。
此处引证说'经中亦'等。色等彼等如凡夫执著，胜义中实非如是有，此是本论之义。为与下文相连，说'遍计所执之后'等。对于彼是何者之想，说'依他起自性'等。此是所分别故为分别，即心心所等。分别自性应视为依他起，如是彼从诸缘生起，此是本论之义。

། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་སྟོན་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན ལས་བྱུང་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་རྟོག་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་དད་པ་དག་ནི་ཀུན་རྟོག་ པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཞེས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡོངས་ སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་དབང་བྱས་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྲུན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པ་ནི་དེ་ལ་སྔ་མ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་ བྱ་སྙམ་པ་ལ།མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་སྦྱར་རོ། །སྔ་མ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་སྦྱར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པ་དེ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྒྲོ་ བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཅི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཞན་དབང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་རྟག་ཏུ་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འདོད་དོ། །བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

对于'分别'和'缘起'这两个词语表示什么的疑问，'分别'在此等词中表示：此处'在此'是指特征的词语。以'分别'之词显示依他起的自性。以'缘起'之词显示称为依他起的生起之因。
对于分别是什么的疑问，说'于彼分别'等。以善等差别的三界心和心所差别即称为分别之词。
此处引用经证说'如何'等。如《辨中边论》中说：三界心和心所即是虚妄分别。'分别'和'遍计'是同义词。
对于为何称彼分别为依他起的疑问，说'由其他因缘'等。如是由其他因缘所支配故称为依他起。'支配'是指生起和产生的意思。
为了明显说明这一点，说'异于自身的因缘'等。这是容易理解的所以未作解释。为了与下文相连接，说'已说依他起'等。这只是表达含义而已。
对于这是什么的疑问，说'成就即是于彼前者'等。遍计所执和依他起在一切时中永远分离，即是圆成实自性，这是《摄抉择分》的含义。
对于如何称为圆成实的疑问，说'由无变异圆成实'等。如是彼无变异故称为圆成实。
为显支分义，说'于彼即是'等。'于彼'是与依他起相连。'前者'是与遍计所执相连。因为于彼分别上遍计执为所取能取事，所以如此相连。
对于为何称所取能取为遍计所执的疑问，说'于彼如是于彼'等。如是于分别中无有所取能取二者而遍计执，因此二者皆是遍计。
说明支分义后为显《摄抉择分》义，说'彼所取能取与'等。前说的所取能取与依他起在一切时永远分离，即是圆成实自性。
如是唯识性有三种自性：如是唯识以自体是依他起自性。于彼遍计所取能取者是遍计所执自性。彼与二者永远分离即是圆成实自性。
对于圆成实是否异于依他起的疑问，说'故彼即依他起'等。为了解释这点，说'故彼即'等。如是与遍计所执自性和依他起永远分离性即是圆成实。分离性即是法性。

།ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་གཞན་ དུ་ཡང་མི་རུང་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གོ་ཀུན་བརྟགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་སྟོང་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་ཆོས་ཉིད་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ལ་ སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་འདྲའོ།།ལམ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པའི་དཔེ་སྨོས་པ། མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞིན་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །མི་རྟག་པ་འདི་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གོ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དེ་བསྡུ་བར་མི་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞིག་ནས་མེད་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཇིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ། །རིགས་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་ནི་དེའོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ གཞན་གྱི་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གང་གིས་འཛིན། མི་འཛིན་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་མ་མཐོང་བར་དེ་ མི་མཐོང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དབང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་མ་མཐོང་བར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་མ་མཐོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ།ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་མི་འཛིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།

法性若加以观察，既不应是他性，也不应是非他性。圆成实性是依他起的法性，因此应当了知圆成实性既非依他起的他性，也非非他性。
若问为何，则说'假若'等。如是，若圆成实性是依他起的他性，则遍计所执不能使依他起性成为空性，如此则成为另一事物。因此，如何将彼摄入于彼中，法性是所摄，如声等之无常性是所摄。
为显示第二方面的过失，说'若是非他性则如是'等。若圆成实性成为非依他起的他性，则圆成实性也不成为清净所缘，如同依他起是杂染自性故非其所缘，圆成实性亦复如是。若依他起也不成为杂染自性，则因非圆成实性的他性故与圆成实性相同。
此处道是以清净之名显示。为说明非即非离的比喻，说'如无常等而说'等。为解释此义，说'譬如无常性'等。此易解故未作解释。为显示无常性是即是离的过失，说'若离诸行'等。若无常性是异于诸行，则诸行不成为无常性，此即是说彼等不摄彼。
若成为非他性，则诸行成为坏灭无体性，如同无常性是坏灭自性一样。此理趣于苦性等亦当说，如是若苦性异于诸行，则诸行不成为苦性体性。若非他性，则诸行成为苦性体性，此是其观点。
为与偈颂相连，说'若依他起无所取能取'等。若依他起中无真实的所取能取，则如何以何而执取？若不执取，则应说如何知其存在？因此说'不见彼则不见彼'等。
只要未见圆成实性，则不见依他起，此是摄抄的意义。为显支分义，说'不见彼者'等。'不见彼'是与圆成实性相连。'不见'是与依他起相连。
若问为何不见彼而不见，则说'出世间无分别智'等。如是，只要未以出世间无分别智所见的圆成实性体性，则不执取依他起识，如是依他起体性是出世间智后得的世间、出世间智的境界。

།དེ་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་མ་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་མཐོང་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མ་མཐོང་བའོ། །མ་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐུར་མས་མ་ཕིགས་པའོ། །མངོན་ སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའོ།།ཡང་ན་ཕྱི་མས་སྔ་མ་བཤད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།།རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལ་བྱའོ། །འདི་ནི་དག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དག་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་འཇིག་ རྟེན་པའོ།།དེ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཞན་གྱི་དབང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་འདི་ སྐད་དུ་འཆད་དེ།བརྒྱལ་ལ་ལ་ཞིག་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཐ་མལ་པ་ཕལ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཐ་མལ་པ་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བྱས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བར་དེ་མི་མཐོང་གི་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་རྣམ་པ་དང་། བྲག་ཅ་ལ་སྒྲའི་རྣམ་པ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལ་ ཟླ་བའི་རྣམ་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དེས་མེད་པར་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་རྣམས་རྣམ་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་ སོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེས་གཞན་གྱི་དབང་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།གཟུངས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུས་པ་རྣམས་སུ་བཞེད་དེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་གང་ཇི་སྙེད་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་དག་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་པའོ། །དེར་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་པས་ཡེ་ཤེས་རོ་གཅིག་ པའོ།

关于'未见到'即是未了悟、未现证这一说法，'未见到'是指未被圣者智慧眼所见。'未了悟'是指未被无漏智慧之针所刺破。'未现证'是指未被出世间现量所现证。或者说，后者解释前者。
其后得智是世间智慧的对境，这里'其后得'是指从其后所得。'其'是指出世间智慧。'后'是指力量。这既是清净的，又是世间的，所以是清净世间智。因为是由出世间智慧力所获得故为清净；因为有所取能取的显现故为世间。这既是其后得，又是清净世间智，这是总结。
因此说明由出世间智慧力所获得的清净世间智慧能执取依他起。那些认为依他起是出世间智慧对境的人们，并未理解依他起的特征。如何能说依他起是分别的本性时，它又怎能成为出世间智慧的对境？
如果有人这样解释：为了将清净世间后得智与普通世俗本性的运作区分开来，特别加上'出世间'这个词来表明非普通本性，那么这样解释则无过失。
为总结而说'因此未见圆成实'等，因为依他起是出世间智慧力所得的清净世间智慧的对境，所以未见圆成实时就不见它，但并非完全不见。
这里引用经证：如《入无分别陀罗尼》中所说等。其中说到后得智了知一切法如幻等。这是说，如同在木头等上显现象等相，阳焰上显现水相，回声上显现声相，水月上显现月相，变化上显现众生相，了知者知道这些相都是无实的。同样，清净世间智也了知心与心所显现为能取所取的诸法离开那些相。
或者说，如同幻等是由他缘所生，依他起也是由他缘所生，因此说与幻等相似。
如何说这能表示依他起呢？为此说'此中诸法'等。经中所说的诸法是指摄于依他起的诸法，如是大乘中所说一切如幻等，都是依据依他起自性而说的。如此表明依他起为清净世间智所执取。
关于圆成实是什么样的疑问，说'圆成实'等，圆成实自性即如虚空般智慧一味。于彼智慧一味故称智慧一味。

།རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ནི་ནམ་ མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་ཚུལ་གྱིས་སྔར་སྨོས་པ་ཉིད་ ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཁུངས་སྨོས་པ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཟུངས་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཆོས་དག་དེ་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ཞིག་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཉིད ཙམ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་དོ། །ཡང་མདོ་དང་འགལ་བ་གཞན་གྱི་ལན་གདབ་པར་འདོད་ནས་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཞག་པའི་ ཕྱིར།གཞན་གྱི་དབང་རྫས་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྫས་སུ་འདོད་ན། མདོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ སྨྲ་བས།འགལ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན་འདི་ལྟར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རིགས་གྲང་ན། གཞན་གཉིས་ ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གང་བསྟན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བས། ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་གྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བརྗོད་ནས་ ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་ཅི་འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་མི་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱས་པས་དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་བྱས་པ་དེ ཉིད་ཀྱིས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟགས་པའོ།

所谓'一味'是指同一相，譬如虚空因为没有种种差别所以是一相，是智慧的境界，圆成实性也是如此，这是其意义。某些文本中说圆成实性和智慧如同虚空一味。
此中的含义是这样的：圆成实性的自性如同虚空一味，即是一相。智慧也是一味，即是一相。这个解释是以两种方式说明前面所说的意义。
这里引用经证：如所说等，刚才所说的这些法，都是出世间无分别智慧如同虚空界那样所见到的，这是在那个陀罗尼中所说的。
如果问这些法是如何被见到的？为此说'因为只见到依他起法的真如的缘故'。也就是说，出世间智慧只见到称为依他起的诸法的真如。那个真如如同虚空是单一的本性，因为在一切心和心所中都平等地没有所取和能取的实体，所以真如中没有种种差别。
又为了要回答与经典相违的其他问难，为建立对方的观点而说'如果依他起是实体的话'等。如果承认依他起自性是单一实体，那么经中怎么说'一切法无自性'？又怎么说'无生无灭'呢？对此，宗派论师说'没有相违'，与经典完全不相违。
怎么不相违呢？如此，'自性有三种'等所说，这样依他起等三种自性的三种无自性，基于此密意而说一切法无自性，这是《摄抉择分》的意义。
为了说明支分义，说'唯有三种自性'等，这个容易理解所以不解释。如果依他起自性因为是实有而合理，那么其他两种如何成为自性呢？
说'似乎由各自的相而有'等，以所说的任何相为其自相，由此一切似乎都存在，因为存在所以三者都称为自性。
为了说明三种无自性的名称，说'三种无自性是'等，这个容易理解所以不解释。什么是一切法？说'一切法是'等。
这样说明支分后，现在为了说明三种自性是怎样的无自性，说'第一是由相'等。第一唯由相而无自性。第二由不自生而无自性。第三是胜义无自性，这就是真如。这是《摄抉择分》的意义。
为了解释注释所作的内容，说'第一是遍计所执自性'等。遍计所执自性唯由相而无自性，以其相如何安立，即由此显示它是无自性，这样其相是遍计。

།བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མི་ཤེས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འདི་བྱས་ཀྱི། དེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱེད་དེ། སྤྱི་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པས་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི།དེ་དག་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཞན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་གི་དེ་རང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རང་གི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་ བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་དམ་པ་ཡང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་དེའི་ དོན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའོ། །འདིར་དོན་ནི་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དྲི་ མ་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དག་པ་དང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་ནས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པའོ། །དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་ ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明所观察的相，故说'色的相是存在于色中'等。为了向无知的人说明，即如色的相是存在于色中。受的相是感受等，这是了知诸法的方便，但这不是诸法的胜义自性。如此作为外相，共相并非实有。
譬如为了标示房屋等，虽以旗帜等作为标示，但那些旗帜等并非是房屋等的自性。同样，存在于色中等虽作为了知诸法的相，但它们并非是其自性。因此，色等无有自性，遍计所执如同虚空花一样以自性而无自性。
若问其他是什么，说'依他起自性'等。即如此由他力而生，它并非自身实有，因此无自性。故此说明由离自体而无自性。此处'事物'一词是指生起。
为了对此作另一解释，故说'如是'等。如是所现的能取所取相，依他起并非如是生起，因此称为生无自性。故此说明它是离显现相的自性，故无自性。此处'自性'一词是指生起。
为了说明第三种无自性，故说'法之胜义亦即是'等。如是依他起诸法的胜义即是圆成实自性，因此由于是无能取所取的自性故无自性。
若问为何圆成实称为胜义，故说'胜义是'等。如是因为无上故为胜，即出世间智。那是其义，因此为胜义。此处'义'是指所缘。
为了对此作另一解释，故说'或如虚空'等。譬如虚空遍一味、一相。如是圆成实亦是无垢性和不变性一味一相。因此称为胜义，因为它既是义又是胜。故此说明为了清净和显示而说胜义。
解释支分义后，为了说明总义，故说'如是圆成实自性'等。如是圆成实自性即是依他起自性诸法的胜义，因此圆成实自性称为胜义无自性。
所说'其法性'是显示圆成实与依他起相关的理由，如是它是依他起诸法的法性，因此是它们的胜义。若问若是它们的胜义，为何成为无事，故说'圆成实是'等。如是圆成实是无事的自性，因此称为无自性。

།ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་གཞན་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དངོས་ པོའི་ངོ་བོ་ལ་བྱའོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལྷག་མ་བཤད་པར་འདོད་དེ། མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་འདྲི་བའི་དོན་དེ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱང་དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྗོད་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མི་གཉིས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་འགག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དུས་ཐམས་ཅད་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དག་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དུས་དག་ན། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།རང་བཞིན་དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ནམ་ཡང་ཡོང་མི་འདོར་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཅིང་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ ལ་སོགས་པ་ནི་རྙོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཅི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེའམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ནམ་ཞེ་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། འདི་སྐད་དུ་དེ་ཚེ་དེ་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མིང་ལ་སེམས་དེ་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་ པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་།རྩེ་མོའི་དུས་དག་ན་གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། བཟོད་པའི་དུས་ན་མིང་ལ་སེམས་དེ་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ། གཟུང་བ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ལ་སེམས་གནས་ཏེ།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ཙམ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་འབྱུང་གི་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བྱ་སྟེ། མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者说'无实物'这个词是指离他空性，是指实物的本性。想要解说余下的偈颂，为了作衔接，'是否唯独胜义'等所说的问题，因为问题的意义容易理解所以未作解释。论师说：'不是的，真如也是彼'。
'真如'一词是指圆成实，不仅仅是胜义一词。为了说明'亦'字的含义，说'亦字'等，不仅仅在此处说，而是要说法界的一切异名，即如空性、实际、无相、不二性、无分别界、不可言说性、不灭、不生、无为、涅槃等。
若问为何称为真如，说'因为一切时中如是存在故为真如'等。为了解释这点，说'如是凡夫'等，因为在凡夫等时中一切时中如是存在，所以称为真如。这是说在凡夫、有学、无学的时候，一切时中心和心所都离能取所取，其自性他们永远不舍弃，因此离能取所取性，对他们如是存在且永不改变，故称真如。譬如水等即使在浑浊等时也住于自性。
为了与下文衔接而提问，说'是否如真如'等，如同圆成实性称为真如一样，唯识性是否也是真如？还是唯识性是一个，圆成实性是另一个？论师说'彼即唯识性'，即圆成实性就是唯识性，不是其他。
若问为何，说'因通达极清净相故'。如是通达圆成实性即通达极清净相，因此彼即是唯识性。为说明通达极清净相的理由，说'尔时唯见彼，心住于名中'等。当瑜伽师在暖位、顶位时破除所取，那时在忍位心住于名中，即见到离所取相时唯见名。这是说当破除所取时，心安住于唯识性中，了知唯此识现为色等显现，而无色等实义。此处'名'字是指唯识性，因为经中说'名是无色蕴'。

།དེ་ལྟར་མིང་ལ་སེམས་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་དམིགས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་མི་དམིགས་ན་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་ པའི་སྒྲ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རེག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱའོ། །རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་བོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདིར་ཁུངས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཅི་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ལམ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་འདི་ཉིད བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་འདི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་གསལ་བར་འཐད་དོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་།རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཡིན་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་འདི་མཐའ་དག་མིག་ལ་སོགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གྲུབ་ པའི་མཐའ་སྨྲ་བས།ཇི་སྲིད་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། དེ་དག་གི་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་མ་ལོག་ན་འདིས་འདི་ འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་སོ།།ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། ཇི་སྲིད་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གནས་ཀྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཛིན་ པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མི་སྤོང་ངོ་།།འཛིན་པ་གཉིས་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བག་ལ་ཉལ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།མ་འོངས་པའི་འཛིན་པ་གཉིས་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ས་བོན་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བག་ལ་ཉལ་ཏེ། བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是住心于名时，在殊胜法位时将舍离缘于分别，因为当不缘所取时即不缘能取。分别声是指能取相。
当如是破除所取能取时，其后生起见道时，由修力触无缘界，即是通达法界之义。无缘界声即是指法界。触即是通达及现证之间义。由修因即是由修力之义。
当通达法界时，渐次增上殊胜，获得解脱一切障。亦获得禅定等功德自在。此时触无缘界即是此处之依据。
若问'即彼唯识'此说何义？说'即彼'等。'即彼唯识'此说现证之时。或者，道亦是圆成实性，故说即彼唯识性，因此出世间智以唯识声而说。如是彼将通达极清净相，极清净相即是通达法界之义。
为显此义故有二偈，偈义如前。此解释中现证义明显可取。为与下文相连故问：'若此等唯识'等。若唯识离所取能取，为何众生于眼等执著认为取色等？
成就论者说：'乃至未住唯识性'等。乃至有情诸识不住唯识性之时，彼等二取习气不转，彼未转时执著认为此能取彼。
又为作另一偈颂关联故说'或者何'等，其义已说。成就论者说：'乃至未住唯识性'等。
为释此故，说'乃至心之法性'等。于心法性唯识性中，乃至瑜伽师识不住而执著所取能取时，不断二取习气。
若问何为二取？说'二取'等。执著所取及执著能取即是二取。
为显习气故说'彼习气'等。为生未来二取，由二取于阿赖耶识中所植种子即是习气，即是熏习之义。

།དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྲིད་དུ་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་གནས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ། འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་མི་སྤོང་ངོ་། ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཤད་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདིར་ནི་དོན་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པ་དེ སྲིད་དུ་ནང་གི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ཡང་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་དོན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་གོ། །ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་ན་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་དམིགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ནང་གིའམ་ཕྱིའི་ཡང་རུང་སྟེ། དམིགས་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་ག་ ལ་འགྱུར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཉེས་པར་བསླབས་པ་གང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ བསྙེམས་ནས་ང་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དག་པ་ལ་གནས་ཏེ།ང་གཟུང་བའམ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་རྟོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་བྱ་སྟེ།མདུན་དུ་བཞག་པས་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་གཅམ་བུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་པ་གསལ་བ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་སྙམ་པ་ལ། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་དམིགས་པར་ཟད་དོ། །འདིའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཛིན་པ་མཚན་མར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པ་འབྱུང་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།མདུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མངོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་མངོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་བྱས་ནས།མདུན་དུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཡན་ལག་གཞན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་མང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མང་བས། དེའི་ ཕྱིར་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱའི་ཆ་ཙམ་ཞིག་དམིགས་པ་བྱས་ཏེ། མདུན་དུ་འཇོག་ན་ཡང་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是说明词义后，为显示偈颂之义，说'乃至无二相'等。即乃至瑜伽师心未住于离能取所取二相之唯识性之时，不能断除二取习气。
为显示第二偈颂之义，说'此中外境所缘'等。此中所说之义为：乃至未断外境所缘，则内能取所缘亦不能断除。是故有情作是念：'我以眼等取色等'。
为与下文相连而问，故说'今当说此'等。当瑜伽师缘离境之唯心时，是否安住心性耶？成就论者答：'非也'等。
应知此非安住心性。当生起'此唯是识'如是相而执取时，即于前置任何所缘。若前置任何所缘，则非安住唯心，以遮遣一切其他所缘而缘唯心故。
乃至思惟任何内外所缘时，岂能安住心性？为作其他偈颂相连，故说'或增上慢者'等。
为除邪慢瑜伽行者，仅闻唯识分别论即生憍慢，谓'我安住清净唯识性，我于能取所取皆不分别'者之增上慢故，说'此等唯识性'等。
复次，缘唯识性而前置，非为安住彼，乃是虚伪行于明显能取所取所缘。若问如何缘？说'此等唯识性'等。
唯以'此等唯识'之相而缘。为显示此异名故，说'能取'等。即能取相、执著、彼相生起等。
'前'即'现前'，谓于心现前之义。'置'之解释为'如所闻而意置'，即如所闻而以意缘唯识性而前置之义。
复为说明其他支分，说'瑜伽行所缘众多'等。以所缘众多故，说'任何'。即使缘唯识性少分而前置，亦非安住彼，为显此义故说'任何'。

།གང་དག་འདིར་ཀེང་ རུས་ལ་སོགས་པ་འདོན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སྐབས་མ་རྟོགས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མདུན་དུ་འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་པས། སྐབས་འདི་ལ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན། དེས་དེ་དག་ཉེ་བར་དགོད། འདི་ལྟར་དེ་དག་ ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་སྣང་སྟེ།དེ་ནི་འདིར་སྔར་བསྩལ་ཟིན་ཏོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡན་ལག་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཙམ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དམིགས་པ་མ་སྤངས་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་དེ།དེའི་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་གཞན་གྱིས་དྲི་བའི་ཕྱིར། ནམ་ཞིག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པ་མ་ལོག་ཅིང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ།ནམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ནམ་ཞིག་ན་ཆོས་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་པ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་ བས།ནམ་ཞིག་ཤེས་པས་དམིགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསལ་ནས་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་ བ་མེད་ན་འཛིན་པའང་མེད་དོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་མི་མཐོང་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ལ།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་སྟེ་མི་དམིགས་ཀྱང་། དམུས་ལོང་བཞིན་དུ་མཐུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་ སེམས་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཞེན་པ་ལ་བྱའོ། །འཛིན་པའི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ སེམས་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདིར་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། གཟུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་ཡོད་ན་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བ་ མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱི། གཟུང་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ བག་ལ་ཉལ་ཡང་སྤོང་ཞིང་།རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དམིགས་ པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པས་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་ལ་བྱའོ།

那些在此处提出骷髅骨等的人们没有理解这个语境。因为这是'如果将任何唯识性放在前面'这样的语境，那么在这个语境中与骷髅骨等有什么关联呢？他们应当解释这些。
这样，那些显现为外境般的所缘，这在此前已经说明了。为了说明非此之外的其他支分，所以说'彼不住于唯识'等。如此，若未断除唯识的所缘，即是唯识性的所缘，彼不住于彼。为了与下文相连接，为了他人提问，所以说'何时断除识之能取'等。
如果这样，当知识尚未远离识之能取，也不住于唯识之时，应当说明何时能断除识之能取，何时心能安住于法性。对此，宗派论师说'何时智慧于所缘'等。当完全遣除所缘，心外之识不缘时，彼心即住于唯识，如此'无所取则无能取'，这是《摄抉择分》的含义。
为了注释者广泛阐述，所以说'当于所示所缘'等。当于所示等所缘的心外之识不见不取且无执著，虽然如实见到彼亦不缘，但并非如盲人般无力，此时断除识之能取，心亦安住于心之法性。
此处'识'字是指执著。'能取'字是指执著。因此，此时说明断除对能取的执著。为何此时心安住于心之法性呢？在此说明理由，说'无所取'等。
为了解释这点，说'若有所取'等。如此，若有所取则成能取，若无所取则不然。因此，若无所取则了知亦无能取，而不是仅了知无所取。
思及破除所取能取有何功德，所以说'如是于所缘'等。如此，当破除所取能取时，由于不分别所缘境与能缘心，出现平等性出世间智慧，并断除所取能取执著的随眠，心安住于自心法性即所谓唯识。
所缘境与能缘心平等故称为平等，即是出世间智慧。如同于所缘境无分别且无执著一样，于能缘心也无分别且无执著，这是词义。'平等之平等'是指极其相同。

།འོག་མ་དང་ མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་དྲི་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་ལ་ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་ ཞེ་ན།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེ་ནི་སེམས་མེད་མི་དམིགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་མེད་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། གནས་གྱུར་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དང་། བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།དགེ་བ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བས་འབྲས་བུ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆེའོ། །གནས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །སྐུ་གཉིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།།སེམས་ཉིད་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་སེམས་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་གཞན་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ སེམས་མེད་པའོ།།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེས་གཟུང་བ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདྲིས་པར་མ་བྱས་ཏེ།མ་གོམས་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྒལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ།།གནས་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའི་སྒྲས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །གནས་ནི་གང་ཡིན་འགྱུར་བ་ནི་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་ཀྱི་སྒྲ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་བར་བལྟའོ། །གནས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་དང་། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ལོག་པར་གྱུར་ན།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལས་སུ་རུང་བའི་ངོ་བོ་དང་། ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ངན་ལེན་ལོག་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལོག་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལོག་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཏེ། ལས་སུ་མི་རུང་བ་ལ་བྱའོ། །གཉིས་སུ་སྣང་བའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བ་ལ་ བྱའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་གྱུར་པ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་གང་སྤངས་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གྲུབ་པའི་ མཐའ་སྨྲ་བས།གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་ན་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

为了与下文相连接而提问，'如果这样唯识'等所说的，当破除所取能取，安住于唯识性时，对于那个心应当如何称呼呢？
宗派论师说：'那是无心不可得'等，即无心、不可得、出世间智慧、转依、无漏界、不可思议、善、所依、安乐、解脱身和法身等，这是摄略本论的含义。
为了显示偈颂所摄义，注释者说'以这两偈'等。这两偈显示了唯识瑜伽士依止见道，逐渐殊胜进展所获得的圆满果位。
无心、不可得、出世间智慧等是见道的特征。转依等是逐渐殊胜进展。二身是圆满果位。
若心本身是所证，为何说它是无心和不可得呢？对此说'彼无能取心'等。即出世间心中无有其他能取之心，因此说无心。因为出世间心不缘取任何所取，所以说不可得。
那么为何称为出世间呢？说'世间未曾习'等。即未曾习练、世间中无有生起、无分别，因此超越世间，所以称为出世间智慧。
为显示转依，说'此智慧之后'等。即在出世间智慧之后转依，因此以转依之名说此。
何为所依？何为转变？为此说'所依亦'等。此处应当理解所依一词是指含种子的阿赖耶识。
如是所依的随眠自性、异熟自性、二取显现自性转变时，依次成为堪能性自性、法身自性、无二智慧自性，这称为转依。
随眠转变则成堪能性。异熟转变则成法身。二取显现转变则成无二智慧体性。
随眠一词指烦恼种子，即不堪能性。二取显现一词指所取能取显现。无二一词指无分别智慧。
如何获得此转依？为此说'此转依亦'等。应当说明舍弃什么而获得所说的转依。
宗派论师说'断除二种随眠'等。断除二种随眠即可获得。

།རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་འདིར་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སུ་བཞེད་དོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ལ་བྱའོ། །འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན སྤངས་པས་འཐོབ་སྟེ།གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཞེས་སྨོས་པའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་འཐོབ་སྟེ། གང་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །དེ་ཉིད་འདིར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་གནས་ གྱུར་པ་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁུངས་སྨོས་པ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འཆིང་བར་ཤེས་ པར་བྱའོ།།སུའི་འཆིང་བ་སྙམ་པ་ལ། དེར་ནི་གཉིས་ལ་གཉིས་འཆིང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པའི། །མཚན་ཉིད་དེས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ལ་འཆིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་ པ་ས་བོན་ཀུན་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཡོད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འགྲེལ་ པ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འཆིང་བའོ། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ གྱི་ས་བོན་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ནི་དེའི་འཆིང་བའོ། །ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་བཤད་ནས།གོང་མའི་སྐབས་ཀྱི་འཕྲོ་ལུས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་མེད་པས་ཟག་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབྱིངས་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དོན་ནི་འདིར་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲར་བཟུང་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་ལ་དཔེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དང་། འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བརྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་བརྟན་པ་ དང་།མི་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །འདི་ལྟར་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

为了显示两种情况，说'二'等词。烦恼障的习气和所知障的习气，在此处被认为是两种习气。对于什么是习气这个问题，说'习气是'等词。不适宜作为所依的是称为习气。从真实义来说，习气是指烦恼障和所知障的种子。
为了显示这个的分类，说'转依也'等词。其中一个是通过断除声闻和独觉种性所具有的习气而获得的，即所说的'解脱身'。另一个是通过断除菩萨所具有的习气而获得的，即所说的'大牟尼法'。应当了知，在此通过断除两种障碍的差别而显示有上和无上的转依。
为了显示两种障碍而引用教证，说'此处偈颂'等。两种障碍的本质是执取的识，应知是束缚。对于是谁的束缚这个问题，说'于彼二者有二缚'。阿赖耶识以障碍为特征，束缚声闻等种性和菩萨二者，这是其意思。
'烦恼种子一切种子'这句话显示了两种障碍。阿赖耶识中具有两种障碍的种子，因此这样称呼。因为那个阿赖耶识具有一切种子，且具有烦恼种子，所以这样称呼。
注释者为了显示支分的意义，说'二'等词。烦恼种子是声闻等种性的束缚。两种障碍的种子是菩萨的束缚，两种障碍的种子之声显示为一切种子。
为什么这称为菩萨的障碍呢？为此说'彼等断除'等词。如此，若断除两种障碍，则获得一切智性，因此两种障碍是其束缚。
解释偈颂后，为了解释上文未完的部分，说'彼即无漏及界'等。转依的差别即是无漏和法界，如此因为无有习气而离一切漏，因此是无漏。又因为是圣法的因，所以称为界。如此因的意义在此以界声理解，因为它是一切圣法的因。
如何不可思议呢？为此说'不可思议是'等词。如此因为不是寻思者的境界，如此因为是诸圣者各自证知，如此因为它无有譬喻，因此是不可思议。
如何是善呢？为此说'善是'等词。如此因为是清净所缘，如此因为是安乐，如此因为是无漏法性，因此是善。
如何是坚固呢？为此说'坚固是'等词。如此因为善逝是坚固和不尽的，因此是坚固。
如何是乐呢？为此说'乐是'等词。因为是常，所以是乐。如此，凡是无常的即是苦的。

།འདི་ནི་རྟག་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་གྱུར་ པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གནས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་ བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། གནས་གྱུར་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྩགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ཉིད་ལ་བཤད་པ་གཞན་བྱ་བའི་ཕྱིར། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གནས་གྱུར་པ་རྙེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ མི་གཏོང་ཞིང་།འཁོར་བའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན མོངས་པས་བྱས་པའི་སྨྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་ནའང་སུ་དག་ཚིག་བསྡམས་ཏེ་འདུག་པ་དེ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་ནོན་པའི་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གསུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ ལེགས་པར་བསྡམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ།ཐུབ་པའི་དབང་པོ། ཐུབ་པའི་མཆོག་།ཐུབ་པའི་རྒྱལ་པོ། ཐུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་གིས་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཡིས། །སུམ་ཅུའི་བཤད་པ་རྣམ་ཕྱེ་བས། །དགེ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་ དེས།།འགྲོ་བ་སངས་རྒྱས་གྲུབ་གྱུར་ཅིག་།མི་ཤེས་དབང་གིས་འདི་དག་ཏུ། །མི་འདྲར་ཅུང་ཟད་གང་སྨྲས་ཏེ། །འདི་ལྟར་བདག་ནི་ཁོང་བླུན་པས། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མཛོད། །འདི་འདྲའི་བསྟན་བཅོས་ལམ་ལ་ནི། །འཁྲུལ་པ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་སྟེ། །དཔེར་ ན་ལོང་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་།ཉམ་ངའི་ལམ་ན་རྒྱུག་པ་བཞིན། །བདག་འདྲའི་བློ་ལས་འགའ་ཙམ་ཞིག་།ལེགས་པར་སྨྲས་ན་དེ་རབ་མང་། །དཔེར་ན་ཕུབ་ཁྲོད་སཱ་ལུ་ཡི། །འབྲུ་གཅིག་ན་ཡང་མང་དང་མཚུངས། །སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་སུམ་ཅུ་པའི འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་རྫོགས་སོ།

这是恒常的，因此是安乐的。为了显示补特伽罗差别的转依差别，所以说'断除烦恼障'等。那转依差别即是声闻们的解脱身，如是他们仅以断除烦恼障而获得解脱，因此转依解脱即是显示为解脱身。
那转依相即是大牟尼法身。若问为何称世尊为法身，故说'修习地和波罗蜜多'等。如是由修习诸地和诸波罗蜜多而断除烦恼障和所知障。转依也将圆满成就，因此称为大牟尼法身。这是说明由地和波罗蜜多等法积聚而称为法身。
为了对此作另一解释，故说'不舍轮回'等。如是若得此转依，诸菩萨不舍轮回，也不为轮回过患所染污，并获得一切法自在，因此称为法身。由是诸法之处故，名为法身之义。
若问为何称世尊为大牟尼，故说'所谓大牟尼'等。如是具足身语意最胜调伏，因此称世尊为大牟尼。由离烦恼和随烦恼所作言说，故名为大牟尼之义。世间中若有人调伏语言而住者即称为牟尼。世尊亦不说丝毫被烦恼所压的言语，因此由善调伏烦恼所生言语，如来即是大牟尼、牟尼王、最胜牟尼、牟尼主、牟尼自在。
以我坚固智慧力，分别解说三十颂，以此所获诸善根，愿诸众生成佛果。由于无知于此中，若说少许不相同，如是我因愚钝故，祈请智者们宽恕。对于如此论典道，有错误并不稀奇，譬如一个盲人在，险峻道路上奔跑。若从我这般智慧，说出些许善妙语，譬如糠秕中稻谷，一粒亦与多相等。
阿阇黎调伏天所造三十颂释论圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།

印度堪布吉那弥札和尸罗因陀菩提和达那尸罗，以及大译师班智耶喜德翻译、校对并最终确定。
